Содномова Бальжидма Дашиевна,
МОУ «СОШ №2» г. Улан-Удэ
 
ТЕМЭ: БУРЯАД ОРОНОЙ БАЙГААЛИ
5 класс
 
Тип урока: Развитие умения читать.
Цель урока:
учебнаяразвитие умения читать с полным пониманием;
воспитательнаяпрививать бережное отношение к природе.
Задачи урока: развивать умение извлекать общее содержание; развивать содержательную антиципацию; развивать умение кратко сообщать прочитанное.
Речевой материал: тексты о природе.
Оснащение урока: слайды с изображением растительности, зверей,
птиц, словарь новых слов, раздаточный материал.
 
Ход урока:
 
1. Эмхидхэлэй үе.
Сайн байна, буряад хэлэнэй хэшээл эхилэе.
Хэшээлдэмнай олон айлшад ерэнхэй, айлшадаа мэндэшэлэе.
 
2. Речевая подготовка.(4 мин.)
а) Зураг анхаралтайгаар харагты, юун зураатай байнаб, нэрлэгты.
( модод, мүрэн, гол, шулуун, эрье, бургааһан, нарһан)
б) Шүлэг ехэ зохидоор, абяан бүхэнииень эли тодоор үгүүлэн уншагты. (Һурагша бүхэн нэгэ дахин бэеэ даанги уншана, хоёрдохиёо бултадаа гүнгинэн уншана).
в) Мүр бүхэнииень асууһан мэдүүлэлнүүд болгоод уншагты.
(стихотворение читает полностью один ученик)
 
2. Постановка цели и задач урока.(1мин.)
Зураг харабат, шүлэг уншабат, юун тухай энэ хэшээлдээ хөөрэлдэхэ гээшэбибди? Хэн юун гэжэ һананаб? (Включить 1- ый слайд)
 
Зүб даа, мүнөө хэшээлдээ Буряад оронойнгоо байгаали тухай
хөөрэлдэхэбди.
 
3. Работа над первым текстом.
(Включаются 2,3 слайды)
а) Ургамалнууд тухай юрэнхы хөөрэлдөөн.
Буряад орондомнай ямар ургамалнууд ургана гээшэб, (На слайде рисунки растений, они все подписаны).
Буряад орондомнай элдэб олон янзын ургамалнууд ургадаг. Бидэ мүнөө нэгэ ургамал тухайнь текст уншахабди. Энэ текст уншахын урда шэнэ үгэнүүдтэй танилсая.
б) Введение новой лексики. (4-ый слайд)
Текстын доро шэнэ үгэнүүд үгтэнхэй, эдэ үгэнүүдэй удха мэдэхэ болоё. (Слайды с новыми словами, учитель показывает правильное произношение новых слов, ученики проговаривают).
Байгаали -
Энэ зураг дээрэ зураатай байһан юумэн тухай нэгэ үгөөр юун гээд хэлэжэ болохоб? (природа). Работа над произношением, проговаривание слогов «бай», «гаа», «байгаали».
Ургамалнууд -
Зураг дээрэ юунууд ургажа байнаб? Одним словом как можно сказать? (растительность). Проговаривание слога «нууд», «ургамалнууд».
Нангин һайханаар һанагдадаг — почитаемое. Проговаривание слогов «нан», «гин», «һай», «хан».
Ая ганга -
Дорохи зураг харагты, сэсэг ургажа байна, энээниие «богородская трава» гү, али «чабрец» гэдэг, ямар сэсэг гээшэб гэжэ текст уншаад ойлгохобди. Проговаривание слова «ганга».
Тэрэ ургамал сайбар ногоон үнгэтэй — светлозеленый.
Ая ганга анхилан хангалтана.
Анхилаан — аромат,
Хангалтадаг — благоухает.
 
б) Образцовое чтение учителя.
Би мүнөө энэ текст уншаад үгэхэб, таанар анхаралтайгаар шагнагты, зураг харагты, ямар ургамал тухай эндэ хэлэгдэнэб, ойлгожо абаха ёһотойт, асуудалнуудта харюусахат.
(5 слайд)
Асуудалнууд: (вопросы на слайде) (Асуудалнуудые нэгэ дахин аалихан уншагты).
1. Ямар ургамал тухай эндэ хэлэгдэнэб?
2. Буряад арад энэ ургамалые ямараар һанажа ябадаг бэ?
в) Самостоятельное чтение учеников.
Текст анхаралтайгаар, үгэнүүдыень эли тодоор үгүүлэн уншагты. Асуудалнуудта харюусахат, текстдэ нэрэ үгэхэт.
(6 слайд)
Асуудалнууд: (вопросы на слайде) (Асуудалнуудые нэгэ дахин аалихан уншагты).
1. Буряад оромнай юугээр баян бэ?
2. Ая ганга ямар үнгэтэй, хайшан гээд ургадаг сэсэг бэ, текст сооһоо оложо уншагты.
 
(7 слайд)
Һурагшадай шэлэн абаха жэшээтэ нэрэнүүд: (названия на слайде)
1. Һайханаар һанагдадаг ургамал.
2. Буряад ороной сэсэгүүд.
3. Ая ганга.
Юундэ энэ нэрэ шэлэн абаһанаа, үгтэһэн жэшээтэ фраза хэрэглэн хэлэгты.
Минии һанахада … гэжэ нэрэ таараха байна, юундэб гэхэдэ … (на слайде)
 
4. Работа над вторым текстом
Ургамал тухай текст уншаабди, мүнөө ондоо текст уншахабди.
(8 слайд)
а) Амитад тухай юрэнхы хөөрэлдөөн (На слайде рисунки животных, они все подписаны).
Зураг харагты. Юун тухай, ямар амитан тухай уншахабибди?
(9 слайд)
Даабари уншагты, юу хэхэбибди?
б) Текст гүнгинэн уншагты, ойлгогдоогүй үгэ байна гү?
в) Ажалай дэбтэр соо хүдэлхэ.
Упражнени 1.
Энэ упражнени сээжээр үнгэргэхэ.
г) Энэ текстэеэ ород хэлэн дээрэ хэн оршуулжа үгэхэнь бэ? (1 минута бэлэдхэлдэ үгэхэ)
2-3 һурагшадай оршуулга шагнаха, удхаарнь хөөрэлдэхэ.
д) Ажалай дэбтэр соо упражнени 2дүүргэхэ.
Баабгаймнай ямар амитан гээшэб? Баабгай түргөөр гүйжэ шададаг гү? Баабгаймнай хүсэтэй амитан гү?
 
5. Работа над третьим текстом
(10 слайд)
а) Буряад орондомнай элдэб янзын ургамалнууд ургадаг, олон амитад амидардаг гэжэ мэдэхэ болобобди, мүнөө шубууд тухай хөөрэлдэхэбди. (На слайде рисунки птиц, они все подписаны).
(11 слайд)
б) Зураг анхаралтайгаар харагты, ямар шубуун тухай текст уншахабибди хэлэжэ үгэгты. Даабарииень уншагты. Текстын гол удхыень юун гэжэ ойлгохо ёһотойбибди?
в) Самостоятельное чтение учеников
Текст анхаралтайгаар, үгэнүүдыень эли тодоор үгүүлэн аман соогоо, бэеэ даанги уншагты.
Тоншуулые ойн «санитар» гэжэ хэлэжэ болохо гү? Юундэ?
 
6. Работа по образцу над диалогом
Нэгэ һурагша асуудал уншана, нүгөөдэнь харюуень уншана.
 
7. Хэшээлэй дүн
Мүнөө хэшээлдээ юун тухай хөөрэлдөөбибди?
Буряад ороноймнай байгаали юугээр баян бэ?
Хүн байгаалида ямараар хандаха ёһотойб?
 
8. Гэрэй даабари 

гаршаг