Содномов Сономбал Цыденович,
Буряад республикын габьяата багша
 
«АРАДАЙ БААТАР ГЭСЭР»
гэһэн үльгэр үзэлгөөр жэшээтэ хэшээлнүүд
4 класс
 
Темэ: «ҮЛЬГЭРЭЙ ОРОН НЮТАГААР АЯНШАЛГА»
Долоодохи хэшээл
 
Зорилгонууд: Мэдэсыень шалгалга. Үхибүүдэй аман хэлэлгэ хүгжөөлгэ.
Хэрэгсэлнүүд: карточканууд.
I. Эмхидхэлэй үе
Үльгэрөө үзэжэ дүүргэбэбди. Хэр зэргэ һайн ойлгообта гэжэ мүнөө мэдэхэбди. Энээниие харахын тула, бидэ мүнөө мүрысөө үнгэргэхэбди. Энэ мүрысөөмнай иимэ нэрэтэй “Абай-Гэсэр” үльгэрэй орон нютагаар аяншалга. Мүрысөөмнай хэдэн шатануудһаа бүридэһэн байха. Шата бүхэндэ даабари байха. Таанад хоёр команда болон хубаарха ёһотойт.
Команда болоходоо, таанад хоорондоо бултадаа хэлсэхэ ёһотой болонот. Команда капитантай байха ёһотой.
 
I шата
Ямар команда эгээ түрүүн, зүб харюу асуудалнуудта үгэхэб:
1) Юунэй түлөө хоёр тэнгэришүүлэй хоорондо дайн болобоб?
Сэгээн-Сэбдэг тэнгэри хэнэймнай мэдэлдэ орохо ёһотойб?.
2) Түрүүшын гурбан хаашуулые хэд толгойлдог байгааб?
Саргал-Ноён, Сэнгэлэн-Ноён, Хара-Зутан.
3) Хан-Хюрмас тэнгэриин хүбүүниинь хэн гэжэ нэрэтэй байгааб?
Бүхэ-Бэлигтэ.
4) Хэн Атай-Улаан хаанай зэбүүн аашанууд тухай дуулаһан байнаб?
Манзан-Гүрмэ төөдэй.
(Ямар команда түргөөр, зүбөөр харюунуудые үгэнэб, тэдэ балл абана).
Зай, иигээд нэгэдэхи шата дүүрэбэ.
 
II шата
Энэ зурагуудые харагты. (Зурагуудые самбар дээрэ үлгэнэ).
Даабари: Ямар үйлэ хэрэгүүдтэ хабаатай зурагууд байнаб. Нэрлэгты. Ямар команда түргөөр харюусахаб? (балл үгтэнэ).
 
III шата
Капитануудай мүрысөөн. Капитан бүхэн самбарта гаража, Абай-Гэсэрэй зураглал бэшээд, уншана. (балл үгтэнэ).
 
IҮ шата
Эндэ үхибүүд загаһадые татажа, үгтэһэн асуудалнуудта дүүрэн харюу үгэхэ ёһотой.
1. Урмай-Гоохоной дүрэ зураглал
2. Үхэр малшье үгы, зөөри бараашье гэжэ байхагүй. Гоогол мангир түүнэд, үльмэ табижа жараахай баринад, урьха табижа, туулай агнанад. Хэнэй байдал тухай эндэ хэлэгдэнэб?
3. Улаан голыемнай абарыт, уушха зүрхыемнай зузаалыт! Ами наһыемнай абарыт, арһа шүрбэһыемнай зузаалыт. Хэд эндэ хайра гуйна юм? (Шара голой гурбан хаашуул).
4. Энэ арьяатан дүшэн хараанай газарта үгсэһэн зониие үрэбхидэг, жаран хараанай газарта уруудаһан амитаниие залгидаг заншалтай байгаа. Ой модон орбонтоёо һалбаран хиидэжэ, амандань үрэбхигдэн ородог һэн. Абай-Гэсэр энэ муухай дайсаниие дараха зорилготой ошобо. Ямар арьяатан тухай хэлэгдэнэб?
5. Саргал-Ноён ямар зүүдэ хараһан байнаб?
6. Юундэ Түмэн-Жаргалан хатан Абарга-Сэсэн мангадхайда ошожо, бэеэ тэрээндэ тушааха болобоб?
 
Ү-дахи шата
Команда бүхэн бэе бэедээ асуудалнуудые бэлдэнэ (2-2 асуудалаар).
 
ҮI-дахи шата
Кроссворд таалга
1. Арадтаа суутай Гэсэр баатарай орон нютаг.
2. Шара голой хаашуулай дайдада дүтэлөөд, Гэсэр бэльгэн хэер мориёо юун болгооб?
3. Шара голой дүтэхэнэ юун урданаб?
4. Бүхэ-Бэлигтэ баатар газар дээрэ хэн боложо түрөөб?
5. Нюһата Нюургай хүбүүнэй Эсэгэ Малаан тэнгэриһээ, Хан-Хюрмас абаһаа эрижэ абаһан баатар морин.
6. Манзан-Гүрмэ төөдэй Хан-Хюрмаста хэн байгааб?
 
ҮII-дохи шата
Уран уншалга
Ажалай дэбтэр соо үгтэһэн хэһэг уран уншалгада бэлдээд, уншажа үгэнэ.
 
Хэшээлэй дүн
Ямар командын диилэжэ гараһанииень хэлэжэ үгэнэ. Тиигээд грамотануудые болон медальонуудые үгэнэ.

Сэгнэлгэ. 


гаршаг