5. ТҮЛӨӨНЭЙ НЭРЫН ХАМААДАЛ

Түлөөнэй нэрэнүүд бэшэ нэрэнүүд шэнги нюурта болон өөртэ хамаадалай залгалтануудые абадаг. Тиихэдээ нэгэдэхи нюурай түлөөнэй нэрэнүүд нэгэдэхи нюурай хамаадалай залгалта абадаггүй, хоёрдохи нюурай түлөөнэй нэрэнүүд хоёрдохи нюурай хамаадалай залгалта абадаггүй.

Бэшэ талаараа хамаадалайнь дүрим юумэнэй нэрэнүүдэйхитэй тон адли.


Түлөөнэй нэрын хамаадалай хүсэнэг

Нэгэдэхи нюур

Падеж

Нэгэнэй тоо

Олоной тоо

Н.

Х.

З.

Ү.

Зб.

Хм.

Г.

шимни (м)

шиниимни(м)

шамдамни(м)

шамайемни(м)

шамаарни

шамтаймни(м)

шамһаамни(м)

шимнай

шиниимнай

шамдамнай

шамайемнай

шамаарнай

шамтаймнай

шамһаамнай

тамни

танаймни(м)

тандамни(м)

танииемни(м)

танаарни

тантаймни(м)

танһаамни(м)

тамнай

танаймнай

тандамнай

танииемнай

танаарнай

тантаймнай

танһаамнай

 

Хоёрдохи нюур

Падеж

Нэгэнэй тоо

Олоной тоо

Ганса нюурта

Олон нюурта

Ганса нюурта

Олон нюурта

Н.

Х.

З.

Ү.

Зб.

Хм.

Г.

бишни

миниишни

намдашни

намайешни

намааршни

намтайшни

намһаашни

битнай

миниитнай

намдатнай

намайетнай

намаартнай

намтайтнай

намһаатнай

бидэшни

бидэнэйшни

бидэндэшни

бидэнииешни

бидэнээршни

бидэнтэйшни

бидэнһээшни

бидэтнай

бидэнэйтнай

бидэндэтнай

бидэнииетнай

бидэнээртнай

бидэнтэйтнай

бидэнһээтнай

 

Гурбадахи нюур

Падеж

Нэгэнэй тоо

Олоной тоо

Н.

Х.

З.

Ү.

Зб.

Хм.

Г.

бинь

миниинь

намдань

намайень

намаарнь

намтайнь

намһаань

шинь

шиниинь

шамдань

шамайень

шамаарнь

шамтайнь

шамһаань

бидэнь

бидэнэйнь

бидэндэнь

бидэнииень

бидэнээрнь

бидэнтэйнь

бидэнһээнь

тань

танайнь

тандань

танииень

танаарнь

тантайнь

танһаань

Дасхал 1

Нюурта хамаадалай залгалтануудтай түлөөнэй нэрэнүүдые ологты.

а) шамтай
б) бидэнэр
в) намдашни
г) тандамни
д) бултанда
е) бидэшни
ж) шамтаймни
з) зарим
и) өөһэд
й) тандань
к) намһаань
л) бидэнтэй
м) баранда


Дасхал 1

Илгагдаһан түлөөнэй нэрэнүүдые таараха падеждэнь табигты.

"Ши би[1] һалгахаяа һанааш, загаһан", — гэжэ үбгэжөөл бодобо. Ши[2] адли һайн һайхан амитаниие би үе наһандаа үзөөгүйб. Теэд яахаб даа, алыш би[3] . Хэн[4] хэнээ алаха юм. Би[5] хамаагүй болошоо... (онтохонһоо)
шамда:
хэмнай:
намайе:
намда: