4. МЭДҮҮЛЭЛ

4.1. МЭДҮҮЛЭЛ ТУХАЙ ОЙЛГОСО

Ямар нэгэн бодол тэмдэглэһэн, дүүрэһэн үгүүлбэритэй ганса гү, али хэдэн үгэнүүдэй хабсаралые мэдүүлэл гэнэ.

Жэшээнь: Намар болобо. Хүйтэрбэ. Ногоон хагдаржа, ой шарлаба. Шубууд дулаан орон тээшээ ниидэбэ.

Холбуулал

Дахуулал

Мэдүүлэл

  1. Удхаараа ойлгомжо тэмдэглэнэ.
  2. Түхэлөөрөө хоёр гү, али хэдэн үгэһөө бүридэнэ.
  3. Үгүүлбэреэрээ дүүрээгүй.




Жэшээнь: Үбэл бо­ло­хо­до; хүй­тэнэй саг ерэжэ; дулаан хубсаһаа үмдөөд; ажалдаа ошоһон хойноо г.м.

  1. Удхаараа бодомжо тэмдэглэнэ.
  2. Түхэлөөрөө причасти гү, али деепричастяар гаргагдаһан дэлгэрэнгы ушарлагшаһаа бүридэнэ.
  3. Үгүүлбэреэрээ хүсэд дүүрээгүй.

Жэшээнь: Үүр сайжа, үдэр болобо. Наранай гарахада, газаа дулаан болобо.

  1. Удхаараа бодол тэмдэглэнэ.
  2. Түхэлөөрөө нэгэ гү, али хэдэн үгэнүүдһээ бүридэнэ.
  3. Үгүүлбэреэрээ дүүрэһэн.




Жэшээнь: Хабар. Газаа наран дулаанаар шарана. Тарилгадаа бэлдэхэ саг дүтэлбэ.

 

Дасхал 1

Буруу дүрим ологты.

а) Мэдүүлэл аялга ба удхын талаар дүүрэһэн шэнжэтэй байдаг.
б) Холбуулал соо үгэнүүдэй нэгэниинь нүгөөдэһөө заатагүй дулдыданги байдаг.
в) Нэрлүүлэгшэ хэлэгшэ хоёр холбуулалнууд болоно.


Дасхал 1

Зүб дүрим ологты.

а) Холбуулал гол ба дулдыданги үгэһөө, мэдүүлэл нэрлүүлэгшэ хэлэгшэһээ бүридэнэ.
б) Мэдүүлэл хоёр гү, али хэдэн үгэһөө бүридэнэ.
в) Мэдүүлэл дүүрэһэн удхатай.

Холбуулал

1. Ойлгомжо тэмдэглэдэг

2. Хоёр хубиһаа бүридэдэг:

Дулдыданги үгэ - Асуудал - Гол үгэ

3. Илгаань:

а) Сүлөө

Хонидоо ниилүүлэн

Тогтомол

Ганзага ниилүүлэн

б) Нэрэ холбуулал

Юум. н.
Түл. н.
Тоогой н.
Тэмд. н.

Үйлэ үгын:
Мэдүүлһэн түлэб
Хандаһан түлэб
Причастна түлэб
Деепричастна түлэб
Дайбар үгэ