3.2. ХУУШАРҺАН ҮГЭНҮҮД

Арадай ажабайдал саг ерэхэ бүри хүгжэжэ, хүнэй ажаллажа байһан зэбсэг, эдлэжэ ябаһан хэрэгсэл, үмдэжэ ябаһан хубсаһан хэрэглэгдэхэеэ болижо, тэдэниие нэрлэһэн үгэнүүд хуушарһан үгэнүүд болоно. Жэшээнь: тэргэ, шарга, хажуур, хадуур, тогоон, горшоог, һаба, бүрхөөр, туйба, даруулга г.м. үгэнүүд улам үсөөнөөр хэрэглэгдэдэг, ехэнхидээ уран зохёол соо дайралдадаг болонхой.

Дасхал 1

Үгтэһэн мэдүүлэлнүүд соо хуушарһан үгэнүүдые ологты.

1. Анхан сагта тэрэнэй үбгэ эсэгэ болохо Аянда гээшэ Алаахай ноёной хүбүүндэ архиин һогтуугаар ама гараһандаа нюрга һээрээ сохюулаад, түрэһэн нютагтаа һуужа шадахагүй болоходоо, Худара нютагһаа хулжан гаража, Хориин нютагта хооһон хоёр бэе, эрэ гэргэн хоёр тэнэжэ ерээд, элдин хонгор Хэжэнгын хоймороор хотойжо налайжа һуудаг баяд ноёдой барлаг богоол боложо, хабар болоходо ханааба малтажа, намар болоходо шэбхэ малтажа, шонын зулгаадаһа, шубуудай тоншодоһоор хото хоолойгоо тэжээгээд, халуу хараашын хаяа һахижа, хүйтэ хараашын хүлдэ мүргэжэ, үе наһан соогоо өөдэлөө тэнхээгүй һууһан юм гэхэ. 2. Арбан юһэн наһатай комсомолец Никита Осадчий немецүүдэй газар дээрэ ябахадаа, иигэжэ дайлалдаһан юм. 3. Хонхотой дугаагтай хоёр мори хуушан улаашанай ёһоор оруулһан Хубитын Энхэ гэжэ үбгэн буурал гуран урбуулга дахаяа үмдэжэрхёод, лааян ехэ хашабаа шаргын хоозол дээрэ, хаана хэзээ залуудаа хашан мори хабиржа һурашаһан хоёр маяа хүлөө нэрэ һурагүй нэшэнэ.



Дасхал 1

Эдэ бүлэг үгын алиниинь хуушарһан бэ?

а) һэбшээн, хонхо, сэдьхэл, сабшалан;
б) барюул, табюур, борбоосгой, бээлэй;
в) туйба, туурга, һаадаг, һиибэр.

Уг гарбалаараа илгарал

1. Үндэһэн буряад     үгэнүүд

Наран, уһан, үүлэн

2. Абтаһан үгэнүүд

Парта, клуб

3. Хуушарһан үгэнүүд

Үхэг, эргэнэг, туйба

4. Шэнэ үгэнүүд

Луноход, космонавт, хубилган шэнэдхэлгэ

5. Нэмэмэл үгэнүүд

Һайндэр, агууехэ