4.2. НЮТАГ ҮГЭНҮҮД

Ниитэ буряад арадай дунда дэлгэрһэн аман болон бэшэгэй хэлэнһээ гадуур бүлэг нютагуудаар хэрэглэгдэдэг үгэнүүдые нютаг үгэнүүд гэдэг. Жэшээнь: Түнхэндэ таабай (хүгшэн аба), теэбии (хүгшэн эжы); Зэдэдэ үбгөө (хүгшэн аба), эмгэй (хүгшэн эжы) г.м. хэлэдэг юм.
Бидэ хэлэхэ, бэшэхэдээ, нютаг үгэнүүдые хэрэглэхэ бэшэ, харин бүхы нютагуудта ойлгогдодог ниитэ хэрэглэлгын үгэнүүдые оруулха ёһотойбди.

Дасхал 1

Мэдүүлэл соо нютаг үгэнүүдые оложо илгагты.

Хүлэрхэдөө шанага шанагаар Хүрэнгэеэ шудхажархёод, Талын дунда таабайд шэнгеэр Табхайлдажа һуудагууд – фермын үхибүүд.


12

Дасхал 1

Үгтэһэн нютаг үгэнүүдэй литературна үгэ тааруулагты.


1) зуруул
а) гэшхүүр б) шиирэ в) хүгшэн эжы г) хүнэг д) үбгэн аба
2) дамжуур
а) гэшхүүр б) шиирэ в) хүгшэн эжы г) хүнэг д) үбгэн аба
3) таабай
а) гэшхүүр б) шиирэ в) хүгшэн эжы г) хүнэг д) үбгэн аба
4) тээбии
а) гэшхүүр б) шиирэ в) хүгшэн эжы г) хүнэг д) үбгэн аба
5) зантуу
а) гэшхүүр б) шиирэ в) хүгшэн эжы г) хүнэг д) үбгэн аба

Уг гарбалаараа илгарал

1. Үндэһэн буряад     үгэнүүд

Наран, уһан, үүлэн

2. Абтаһан үгэнүүд

Парта, клуб

3. Хуушарһан үгэнүүд

Үхэг, эргэнэг, туйба

4. Шэнэ үгэнүүд

Луноход, космонавт, хубилган шэнэдхэлгэ

5. Нэмэмэл үгэнүүд

Һайндэр, агууехэ