3.4. ҮГЭ ГАРГАДАГ ЗАЛГАБАРИНУУД

Бэеэ дааһан удхатай шэнэ үгэнүүдые гаргадаг морфемэнүүдые залгабари гэнэ.

Буряад хэлэндэ ехэнхидээ залгабаринуудай хүсөөр үгэнүүдые гаргадаг: хүтэлбэрилэгшэдтэшни — хүтэл(э) гэһэн үйлэ үгөөр гаргагдаһан үндэһэн гү, али анхан һууринь, ‑бэри гэһэн залгабаряар гаргагдаһан юумэнэй нэрэ, ‑лэ гэһэн залгабаряар гаргагдаһан үйлэ үгэ, ‑гшэ гэһэн залгабаряар гаргагдаһан юумэнэй нэрэ, ‑д гэһэн олоной тоогой залгалта, ‑тэ гэһэн зүгэй падежэй залгалта ‑шни гэһэн хоёрдохи ганса нюурта хамаадалай залгалта. Эндэ үндэһэнтэеэ гү, али анхан һууритаяа дүрбэн анхан болон гараһан һууринуудтай бэеэ дааһан удхатай болон гараһан һууринуудтай бэеэ дааһан удхатай шэнэ үгэнүүд байна, харин бэшэниинь үгэ гаргадаггүй падежэй, хамаадалай залгалтанууд болоно.

Дасхал 1

Үндэһэн + нэгэ залгабари + нэгэ залгалта гэһэн схемээр гаргагдаһан үгэнүүдые ологты.

а) ошолсохыень
б) ехэдүүлһэнээ
в) ерүүлээд
г) ябалсуужа
д) алдаршаба
е) туйлалсаһые
ж) залуушуулһаа
з) зорилготой
и) һалхилхада


Дасхал 1

Илгаатай үгэнүүдтэ таараха схемэ шэлэгты.

Наранай[1] орохоһоо[2] хоёр саг урид – үдэшын[3] зургаан саг багта – тэдэнэр Үдэ голой эрьедэ[4] , анхан оло дахин загаһашалан[5] хоноһон газартаа[6] хүрэжэ[7] ерэбэд.
һуури + залгабари + залгалта:
һуури + залгалта:
һуури + залгалта+ залгалта:
һуури + залгабари + залгабари + залгалта: