5. ЮУМЭНЭЙ НЭРЫН НЭГЭНЭЙ БОЛОН ОЛОНОЙ ТОО

Юумэнэй нэрэнүүд хоёр тоотой байдаг: нэгэнэй болон олоной.

Нэгэнэй тоо нэгэ юумые тэмдэглэдэг: космонавт, багша, гэр, морин, ан, үдэр г.м.

Олоной тоо хэдэн гү, али олон юумые тэмдэглэдэг: космонавтнууд, багшанар, гэрнүүд, морид, ангууд, үдэрнүүд г.м.

Олоной тоо гаргахын тула нэгэнэй тоогой юумэнэй нэрын һуури дээрэ олоной тоогой залгалтануудые нэмэдэг. Буряад хэлэндэ олоной тоогой хоёр бүлэг залгалтанууд хэрэглэгдэдэг:

1. -нар гэһэн залгалта хүнэй олоной тоо тэмдэглэхын тула табигдадаг: багшанар, худанар, һайднар, дүүнэр, эгэшэнэр, ламанар г.м.

2. -ууд, -үүд (-нууд, -нүүд, -гууд, -гүүд, -д): шубууд, хүнүүд, хаданууд, һүхэнүүд, ангууд, дэнгүүд, хүбүүд, басагад г.м.

Буряад хэлэндэ алибаа бодосуудые тэмдэглэһэн Наран, Москва г.м. тусхайта нэрэнүүдые олоной тоодо зохихо газартань табижа болодог: Сагаан, хюрөөдэмэл, орёомол саахарнууд наймаанда ехэ элбэг. Самолёдой, машинын, мотоциклын бензинүүд илгаатай байха. Юртэмсэ соо манай наһандал адли наранууд олон юм ааб даа. Америкадашье, Европодошье, манай гүрэндэшье Москванууд гэжэ хотонууд бии юм гэдэг лэ г.м.

Дасхал 1

Олоной тоодо байһан юумэнэй нэрэнүүдые олоод тэмдэглэгты.

1) хүхы
2) нютагууд
3) шубууд
4) модод
5) нүхэд
6) абяан
7) жэлнүүд
8) газар
9) дуунууд
10) эжынэр


Дасхал 1

Олоной тоодо байһан юумэнэй нэрэнүүдые илгагты.

Сагаалганай болоходо, олон янзын бообо, боорсог, бууза, банша, үрмэ, сүсэгы, тоһон гэхэ мэтэ эдеэн элбэг байдаг. Үхибүүд энэ һайндэртэ ехэ дуратай.