6.3. ҮЙЛЫН БОЛОН ЗЭБСЭГЭЙ ПАДЕЖНҮҮД

Үйлын падеж гансал -ые, (-иие, -гые, -е) залгалтатай юм. Тэрэнь хатуу хашалганай хойно -ые (хамарые), зөөөлэн хашалганай хойно -иие (хуулиие), хэлэнэй узуурай н хашалганай хойно -гые (ангые), дифтонгын, удаан болон сохилтотой аялгануудай хойно (могой, дүрөө, бюро) болошодог: түмэр – түмэр-ые, һургуули – һургуул-иие, дэн – дэн-гые, шорой – шорой-е, хюрөө – хюрөө-е, слюда – слюда-е г.м.

б) Гэбэшье үйлын падеждэ байһан юумэнэй нэрэ юу? гэһэн асуудалда харюусаһан байгаа һаа, тусхай залгалтагүй байдаг: Бата һонин ном (юу?) уншаба. Ханда эрбээхэй (юу?) бариба.

в) Зэбсэгэй падеж ганса -аар (һамар), зөөлэн хашалганай хойно -яар (лагерь), дифтонгын, удаан болон сохилтотой аялгануудай хойно (нохой, бороо, сельпо) болон хэлэнэй үзүүрэй н хашалганай хойно -гаар болошодог: артист – артист-аар, лагерь – лагерь-яар, дэлхэй – дэлхэй-гээр, бороо-гоор, депо-гоор, дэн-гээр г.м.

Дасхал 1

Илгагдаһан үгэнүүдэй алиниинь өөртэ хамаадалай үйлын падеждэ байнаб?

а) Газаахи [модоёо] уһалагты.
б) Хүүгэдтээ [ном] тарааба.
в) [Аха] [захатанаа] хүндэлжэ ябая.
г) [Номоо] һайнаар үзэхэ хэрэгтэй.


Дасхал 1

Энэ текст соо үйлын падежэй залгалта абаһан үгэнүүдые илгагты.

Уужам Буряад орондо уг үндэһэнэйнгөө ёһо заншалнуудые, эрдэм ухаае һэргээжэ, түүхын ябаса соо гол удха, шанарайнь түлхисэ болгон үлөөхэ зорилготойгоор наһанай илгаае оройдоо абангүйгөөр үндэһэн хуушан монгол бэшэгтээ зониие һургаха гэһэн бодол минии толгойе ходо эзэлжэ байгаа юм.