6.4. ХАМТЫН БОЛОН ГАРАЛАЙ ПАДЕЖНҮҮД

а) Ямаршье юумэнэй нэрэ хамтын падеждэ ходол -тай, -той, -тэй залгалтануудые абадаг: хада – хада-тай, түмэр – түмэр-тэй, ооһор – ооһор-той, ноябрь – ноябрь-тай. Гэбэшье тогтууригүй н үзэгөөр һүүлтэһэн юумэнэй нэрэ юутэй? гэжэ асуудалда харюусахадаа, һүүлэйнгээ н үзэг гээдэг: хони-той (юутэй?) айл, ямаан-тай (юунтэй?) ниилэбэ г.м.

б) Юумэнэй нэрэнүүд гаралай падеждэ -һаа залгалта абадаг: хада – хада-һаа, гэр – гэр-һээ, гол – гол-һоо, нүхэн – нүхэн-һөө. Хэлэнэй узуурай н хашалганаар һүүлтэһэн үгэнүүдтэ тэрэнь -гһаа болошодог: ан – ан-гһаа, сэн – сэн-гһээ, ган – ган-гһаа г.м.

Дасхал 1

Хамтын падежэй залгалтануудтай юумэнэй нэрэнүүдые илгагты.

Үлир эдеэшээ гэбэл, Шүлһэн гоожодог. Зөөхэйтэй холибол, Эдилгэ болодог. Ягаахан алирһан Ябаган эшэтэй. Шэнээ оруулһан Шэдитэ шэмэтэй. Алим жэмэс Алишье гэгшэгүй, Аргагүй амтатай Алим бэ гэхээр.



Дасхал 1

Хамаанай, үйлын, зэбсэгэй падежнүүдэй залгалтануудтай үгэнүүдые илгагты.

Үнэгэнэй арһан малгай гартаа бариһан Намдаг баян Жалмые харан байба. Даримын шэхэнэй ойро туйбын тобшо ялалзана. Жаахан мүнгөөр хэһэн гуутай хүн Доржын урда ерэбэ.