5.3. ТЭМДЭГЭЙ НЭРЫН НЮУРТА БОЛОН ӨӨРТЭ ХАМААДАЛ

Тэмдэгэй нэрэнүүд нюурта болон өөртэ хамаадахадаа, нэрэ үгэнүүдэй хамаадалай залгалтануудые абадаг, шанарта болон бүридэлтэ гэжэ илгаагүй хубилдаг байна. Тэмдэгэй нэрэнүүдэй нюурта болон өөртэ хамаадалнууд ямар онсо шэнжэтэйб гэхэдэ, хамаадалай залгалтанууд падежэй залгалтанууд дээрэ нэмэгдэхэдээ, хэлэлгэ соохи үгэнүүдэй хоорондохи элдэб харилсаанда хэрэглэгдэхэнь үргэжэжэ, шанарташье, бүридэлтэшье тэмдэгэй нэрэнүүдэй түхэлөөрөө хубилжа, өөртэ болон нюурта хамаадахань адлирхуу байдаг.


Нэгэнэй тоо

Падеж

1-дэхи нуюр

2-дохи нюур

3-дахи нюур

Н.

Х.

З.

Ү.

Зб.

Хм.

Г.

һаймни

һайнаймни

һайндамни

һайнииемни

һайнаармни

һайнтаймни

һайнһаамни

һахалтайшни

һахалтайншни

һахалтайдашни

һахалтайешни

һахалтайгааршни

һахалтайтайшни

һахалтайһаашни

гоёмсогынь

гоёмсогойнь

гоёмсогтонь

гоёмсогыень

гоёмсогоорнь

гоёмсогтойнь

гоёмсогһоонь

Олоной тоо

Падеж

1-дэхи нюур

2-дохи нюур

3-дахи нюур

Н.

Х.

З.

Ү.

Зб.

Хм.

Г.

ёһорхуумнай

ёһорхуугаймнай

ёһорхуудамнай

ёһорхууемнай

ёһорхуугаарнай

ёһорхуутаймнай

ёһорхууһаамнай

мартамхайтнай

мартамхайнтнай

мартамхайдатнай

мартамхайетнай

мартамхайгаартнай

мартамхайтайтнай

мартамхайһаатнай

холимогынь

холимогойнь

холимогтонь

холимогыень

холимогоорнь

холимогтойнь

холимогһоонь


Тэмдэгэй нэрын өөртэ хамаадал


Падеж

Нэгэнэй тоо

Олоной тоо

Н.

Х.

З.

Ү.

Зб.

Хм.

Г.

уран

уранайнгаа

урандаа

уранаа

уранаараа

урантайгаа

уранһаан

нютагайхид

нютагайхидайнгаа

нютагайхидтаа

нютагайхидаа

нютагайхидаараа

нютагайхидтайгаа

нютагайхидһаан

хүсэрхүүнүүд

хүсэрхүүнүүдэйнгээ

хүсэрхүүнүүдтээ

хүсэрхүүнүүдээ

хүсэрхүүнүүдээрээ

хүсэрхүүнүүдтэйгээ

хүсэрхүүнүүдһээн

Дасхал 1

Тэмдэгэй нэрэнүүдэй хамаадал заагты.


1) бэрхынгээ, бэрхэеэ, бэрхэдээ, бэрхэһээн
а) нюурта б) өөртэ
2) гоёмни, бэрхэшни, дулааниинь, харатнай
а) нюурта б) өөртэ


Дасхал 1

Эдэ үгэнүүдэй хамаадалыень, падежыень заагты.

Тэбхэрэйнгээ[1] , ягаанииемни[2] , һарюуһаан[3] , һахалтайншни[4] , хүйтэнһөөнь[5] , зузаануудаараа[6] , үндэрөө[7] , ехынгээ[8] .
өөртэ хам:
1-дэхи н.:
2-дохи н.:
3-дахи н.#1:
б)&Н.п.:
Х.п.:
З.п.:
Ү.п.:
Зб.п.:
Хм.п.:
Г.п.: