6. ТЭМДЭГЭЙ НЭРЫН ХЭРЭГЛЭЛГЭ

Тэмдэгэй нэрэнүүд мэдүүлэл соо ехэнхидээ элирхэйлэгшээр хэрэглэгдээшье һаа, бусад шухала болон юрын гэшүүд болон хэрэглэгдэдэг. Жэшээнь: Гэртэ баруугаар хүхэ торгон дэгэлтэй, үргэндөө ямаан хүхэ шүрбэгэр һахалтай, хоршогорхон хара үбгэн; тэрэнэй удаа шэб шэнэ, зүүнһээ гараһаар хүхэ шэршүү дэгэлтэй, жараад тойрон наһатай, буурал боложо ябаһан түглэ халзан толгойтой, хүжүүн янзын гүрзэгэр хара хүн; тэрэнэй удаа мүн тиимэ шэршүү дэгэлтэй, ута мүнгэн хутагатай, һалгай гарайнгаа нэрэгүй хурганда бүдүүн алтан бэһэлигтэй, хорёод тойрон наһатай, унтуурһан уйтан бүлхэгэр нюдэтэй, молһогор улаан хүбүүн доодо уралаа һанжуулжархёод, нюла нюла нюһаяа татан, үргэлжэ шииганажа, янзагүй һолигор юумэ хюмһаяа шэмхэлэн һууна (Х.Намсараев).

Энэ мэдүүлэл соо тэмдэгэй нэрээр гаргагдаһан элирхэйлэгшэнүүд (хүхэ, хүхэ шүрбэгэр, хоршогорхон хара, шэнэ, хүхэ, буурал, түглэ халзан, хүжүүн, гүрзэгэр, хара, ута, һалгай, бүдүүн, унтуурһан уйтан бүлхэгэр, молһогор улаан, янзагүй һолигор) элирхэйлэгшэнүүд хэрэглэгдэнэ.

Дасхал 1

Ямар мэдүүлэл соо тэмдэгэй нэрэнүүд элирхэйлэгшэ, хэлэгшэ болоноб? Тааруулан табигты.


1) Энэ намар бороогүй, хуурай сэлмэг байба.
а) элирхэйлэгшэ б) хэлэгшэ
2) Һайхан эжын гар урин,
Һайн хүнэй шарай урин.
а) элирхэйлэгшэ б) хэлэгшэ


Дасхал 1

Оньһон үгэнүүдые уншаад, асуудалайнь орондо тэмдэгэй нэрэ табигты.

Ямар?[1] ухаан — гүрэнэй хэрэгтэ. Ямар?[2] хүнэй хэлэн зөөлэн, ямар?[3] хүнэй гар зөөлэн. Ямар?[4] мориндо ташуур олон, ямар?[5] хүндэ ноён олон.
гүнзэгы:
эрдэмтэй:
зүдэрһэн:
эмшэ:
эсэһэн: