2. ТООГОЙ НЭРЫН ГАРАЛГА

а) Тоогой нэрэнүүд тусхай суффикснуудай хүсөөр гарана: хоёр – хоёрдохи, хоёрдугаар, арбаад, гурбуулан, долоолуулан, табуулаа, нэжээд, хошоод г.м.

б) Тоогой нэрэнүүд хоёр гү, али хэдэн үгэнүүдэй хабсаралаар гарана: арбан таба, хоёр мянга табан он гараха болобо г.м.

Тоогой нэрэнүүд юрын болон бүридэмэл гэжэ түхэлөөрөө илгарна.

Нэгэ үгөөр тэмдэглэгдэһэн тоогой нэрые юрын тоогой нэрэ гэнэ: нэгэн, зуун, мянган, түмэн (арбан мянга), бум (зуун мянга), сая (мянган мянга гү, али миллион), живаа (арбан миллион), доншуур (зуун миллион) г.м.

Хоёр гү, али хэдэн үгөөр тэмдэглэгдэһэн тоогой нэрые бүридэмэл тоогой нэрэ гэнэ: арбан нэгэ, ерэн юһэ, зуун хорин таба, хоёр мянга табан он гарахаа байна г.м. Бүридэмэл тоогой нэрэнүүд ехэ хэмжээнэй тоогой нэрэнүүдые тэмдэглэхын тула хэрэглэгдэнэ.

Дасхал 1

Юрын ба бүридэлтэ тоогой нэрэнүүдтэй мэдүүлэлнүүдые илгагты.


1) Арбан хоёр жэлэй эхин – ама сагаан хулгана гэжэ арадай аман үгэ бии.
а) юрын б) бүридэмэл
2) Шара хубсаһатай хүн хоёр үдэр соо хаанай хүлые эмшэлхэеэ эмэй ногоо, сэсэг хатаажа бэлдэбэ.
а) юрын б) бүридэмэл
3) Хаан энэ эм хоёр үдэр уужа, хүлэйнь үбшэн буужа, хоолдоо орожо, унтаха нойртой боложо, бэень амарба.
а) юрын б) бүридэмэл
4) Хүдөөгэй аймагуудта табан зуун табин табан байра номой һангууд, тэдэнэрһээ ном тараажа үгэдэг наян дүрбэн филиал ажалладаг.
а) юрын б) бүридэмэл
5) Арбан хургандаа уратай, бэлигтэй хүниие "алтан гартан" гэжэ дэмы хэлээгүй байха.
а) юрын б) бүридэмэл
6) Арбан найман наһатайдаа ажабайдалаа эрид хубилгажа, холын Түбэд орон руу шажанай һургуули хэхэеэ зорёо.
а) юрын б) бүридэмэл


Дасхал 1

Эдэ мэдүүлэлнүүд соо юрын тоогой нэрэнүүд байна гү? Байгаа һаань, илгагты.

Агнууриин газарай ниитэ талмай гуша мянга табан зуун гушан хоёр гектар болодог. Хорин найманһаа дээшэ түрэлэй һүн тэжээлтэ амитад, зургаан түрэлэй ойн шубууд, гушаад түрэлэй уһанай шубууд тоологдоно.