ҮНЭРЖЭХЭ АРАДАЙ ҮГЭ НЭГЭН

Гэрэл зураг: Ван Сюэлинь

Түгэсхэлэй үгэ

Мүнөө үеын түрэ найр хүтэлэгшэд – тамаданууд арадайнгаа баян түүхэдэ хандан, гүн удхатай һайхан заншалнуудынь хараадаа абажа, буряад зонойнгоо дунда нэбтэрүүлхэ уялгатай байһанаа ойлгоно гэжэ найдахадаа, буряад түрэ хуримай гол заншалнуудые зураглан бэшэхэ хүсэл түрэжэ энэ ном бэшэһэн байнаб.

Хэлэ бэшэгэй эрдэмэй доктор Ш-Н. Цыденжапов иигэжэ бэшэһэн байдаг: “Хэдэн мянган жэлнүүдэй туршада элинсэг хулинсагаймнай суглуулжа, хүгжөөжэ, арьбадхажа, манда дамжуулһан түрэлхи хэлэнэймнай, үндэһэн соёлоймнай, нангин заншалнуудаймнай хүнүүдэй зүрхэ сэдьхэлые арюун бодолоор тэжээжэ гэгээрүүлэээд, һүлдыень, бэеыень, һүнэһыень үбшэн зоболонһоо абархань дамжаггүйл”.

Бага, залуу наһанһаа арадайнгаа түүхэ, заншалда тон анхаралтайгаар хандажа һураа һаа, өөһэдтөө хэды ехэ юумэ ойлгожо абаха байнабибди. Мүнөөнэй түрэ жэнхэни удхаяа дүүрэн гээгээ гэжэ хэлэжэ болохогүй, тиибэшье хэдэн арадай ёһо заншалнуудые холижорхёод, зарим ушарта боложо байһан үйлэ хэрэгэй удха ойлгохоор бэшэшье үенүүд дайралдадаг болоо. Мүнөө мартагдаһан буряад түрын заншалнууд соо ямар гүнзэгы удхатай ёһололнууд байнаб.

Шэнэ зан заншалнуудые зохёожо, арад олоной дунда дэлгэрүүлэн тодоруулха дурадхалнуудые дэмжэхээр. Урда хэлэгдэһэн элдэб ёһололнуудые өөрсэ маягтайгаар, уран найруулгатайгаар, жэнхэни удхаһаань холодонгүй мүнөө үеын түхэлдэ оруулан үнгэргэжэ байгаа һаа, элинсэг хулинсагайнгаа хоридог зүйлнүүдһээ холо болохо, ухаан бодолоошье, зохёохы бэлигээшье залуушуулнай хүгжөөхэ, хурсадхаха һэн. “Үнэржэхэ арадай үгэ нэгэн” гэдэгээр үгэ нэгэтэй, жэнхэни буряад-монгол түрынгөө ёһо гуримуудые эбтэй эетэй һэргээн хэрэглэжэ хүсэл һайтай байял даа бултадаа.


Янжима ИВАХИНОВА,
Буряад Республикын габьяата багша


<< гэдэргээ гаршагсаашаа >>