ЗУРГААДУГААР БҮЛЭГ


675

Унаһан морин, үхэр – тэдэнээ

Алхиха сохихые ехээр бү гарга.

Хүниие унаа гээшэ һаа,

Тэрэнэй аша ехэ гү, бага гү гэжэ һанаха хэрэгтэй.


676

Аминда туһалһан амитаниие

Түрэһэн эхэтэеэ адляар һана.

Тэрэнэй амиие абархаһаа бэшээр,

Энэ газарые үгэбэшье, ашань харюулагдахагүй.


677

Аминдаш туһалһан амитан

Нэгэ юушье үйлэдэг, тэрэниие тэсэ.

Эхын хэды шэнээн сохёошье һаа,

Хүбүүниинь уурлангүй һүгэдэдэг мэтэ гээшэ.


678

Амитанай мяха, арһые эдлэхэ сагтаа

Тэрээндэ һайн юрөөл таби.

Тэрэ хадаа бэеынгээ арһа, мяхашье үгэһэн тула

Түрэһэн эхэһээ дээшэ гээшэ.


679

Тоһо ба һү эдлэхэ сагтаашье

Һайн юрөөл таби.

Эхэ хадаа өөрын һү үгэдэг тула

Тэрээнтэй адли мүн.


680

Шадаа һаа алаһан,

Алаашьегүй мяханай зүйл бүгэдые бү эди.

Нигүүлэсхын үндэһэн илзарха гэжэ

Ехэ хүлгэн һударнуудта олонто номноно.


681

Арилһан мяха эдихые соёрхоһоншье

Түр зуурын хэрэгэй тула гэжэ мэдэ.

Зэргээрнь болюулхын арга тэды мүн гэжэ

Ехэ нирваанай һударта номноно.


682

Бусадай гээһые олоо һаа, алта, мүнгэшье мүн байг,

Бүхэндэ тунхаглан хэлэ.

Хожомоошье тэрэ хадаа

Хамаг хүндэ этигэлтэн болохо.


683

Бусадһаа урьһалһан эдүүдээ

Хэзээшье бү мартуула.

Мартуулжа эдеэ һаа,

Хулууна гээшэ гэжэ номнодог.


684

Өөрөө илахаяа мэдэжэ байжа,

Бусадтай мүрысөө наада бү хэ.

Тэрэшье баша мэхын аргаар

Хулууна гэжэ мэргэд номнодог.


685

Хилэнсэ нүгэл гараха наймаа,

Ашагта хонжоо үүсхэлгые холо тэбшэ.

Хилэнсэеэ ашаглан хонжожо абахаһаа бэшэ,

Худалдаанһаа ашаг гарахань лаб үгы.


686

Худалдаан, шин ба шэгнүүрнүүдтэ үнэндэ харша

Мэхэ арга бү хэ.

Наймаада мэхэлхэ арга хэгшэ хадаа

Хулгайшанай дундахи адаг хулгайшан мүн.


687

Худалдаа хэхын үедэ

Хэрэггүй худал үгэ бү хэлэ.

Худалдаанай үедэ үнэндэ харша дуугараа һаань,

Тэрэнэй үгэдэ хэн этигэхэгүйб даа.


688

Зарса ба богоолнуудые зараха уедөө

Тэрэнэй хүлһые гарзатуулан бү түлэ.

Зарсые гарзатуулан түлэдэг

Тэрэшье хүсөөрөө буляагша хулгайшан мүн.


689

Өөрөө ехэ болоһон сагтаа

Багахан илагдалые өөр дээрээ аба.

Тэрэ хадаа ехэшүүлэй ябадал мүн,

Ехэһээ улам ехэ болохо.


690

Хэрбээ бусадай богоол үйлэдэбэшье,

Тэрээндээ мэхэ арга бү хэ.

Мэхэ баша хээ һаа,

Аладтаа өөрөө өөрыгөө хуураһан байха.


691

Тэрэшэлэн бусадай богоол байха сагтаа

Омог дээрэнхые холо тэбшэ.

Садатараа эдиһэн хүгшэн нохой гэжэ

Хүн бүхэн муушалха.


692

Шадал багатай доодошуулые

Өөрынгөө хүсэ, эди гаргахын тулада бү зобоо.

Тэрэ хадаа хүнэй хэлээр дуугарбашье,

Хоёр хүлтэй хүгшэн нохой мүн.


693

Уурлаһан дайсандашье

Оньһыень дайраһан үгэ бү хэлэ.

Тэрэ хадаа лаб жадаар

Хадхаһантай адли мүн.


694

Бусадай өөрыншни гэмые багахан хэлэхын сагта

Тэрэнэй ехэ гэмые бү хэлэ.

Тэрэшье хурса мэсэ мэтэ

Аймшагтай хүнэй ябадал мүн.


695

Насада хүн бүгэдын гэмые бэдэржэ

Хэлэхэеэ бү оролдо.

Хүн бүгэдые доро дараад,

Өөрөө эрхим болоһон хэншье байхагүй.


696

Адха хүсэн ба буян түгэлдэрнүүдэй һүр жабхаланда

Сухалдан бү муушала.

Барижа шадахагүй байхадаа

Муу нохойнуудай хойноһоо хусадагта адли болохо.


697

Үһөөрхэлдэхэ шалтагаан үгы аад лэ,

Бусадые муушалхаяа бү оролдо.

Тэрэ хадаа өөрыгөө доройтуулагша

Муу тарни хүсэлжэ дуудаһан болоно.


698

Хэрэг үгы бусадые доошонь дарахаяа

Элдэб аргаар бү оролдо.

Тэрэшье өөрынгөө жабхалан ябадалые

Доройтуулха аргын хойноһоо оролдоһон гээшэ.


699

Өөрымни хузүүндэ алдагдуужа гэжэ

Оюун түгэлдэрые доро дарахаяа бу оролдо.

Галые доошонь харуулжа баряа һаа,

Дүлөөр өөрынгөө гарые галдаха.


700

Бусадые хорлохоо хүсэжэ,

Оньһондо хүрэхэ муу үгэ хэзээшье бү хэлэ.

Тэрэ үгөөрөө өөртөө лаб хорлохо,

Зүгөөр бусадые хорлохын лаб үгы.


701

Сухалтай дайсанай гэмүүдыешье

Бусадта шэбэнэн байжа бү хэлэ.

Дайсанай гэмыешье нюугаа һаа,

Дайсаншье садан мэтэ хайрлаха болоно.


702

Бусадай хотол түгэлдэрые үзэхэ сагтаа

Тэрээндээ атаархаха сэдьхэл бү гарга.

Бусадай жабхаланда сухалдалга хадаа

Өөрыгөө галдадаг ехэ гал мүн.


703

Жабхалан ба олборёор үндэршүүлые үзэхэ сагтаа

Ехэ буянтан гэжэ бодо.

Буянай үрэ энэ мэтэ хадань,

Бишье буян бүтөөхэб гэжэ сэдьхэ.


704

Юрэ бусын зонтой

Хэрүүл тэмсэл хэхэеэ холо тэбшэ.

Хёмороо хэгшэ хулгайшантай адляар

Шажанай номнол юртэмсын амитаншье хоюулаа муушалха.


705

Тэрэшэлэн бусадай дунда

Хэрүүл, тэмсэл улам бадаруулхын түлөө бү оролдо.

Мууда баясадаг үнэгэн гэжэ

Тэрэниие хүн бүхэн муушалха.


706

Бусадай дунда хэрүүл, үймөө гаргахын тулада

Далдаар арга хэхые бү оролдо.

Бусадай гэртэ гал табяа һаа,

Өөрын гэр байра галдахын гэнэ ехэ бии.


707

Бусадууд сааша наашаа таһаран хэрэлдээ һаань,

Өөрын хүбүүд мэтэ эблэрүүлэн оролдо.

Тэдэ бүгэдэшье шамайе

Эхэ эсэгэ мэтэ хүндэлхэ болохо.


708

Бусадай зүб үгүүлхэ сагта

Тэрэниие дуулангүй бү эсэргүүсэ.

Зүб гэжэ мэдэһэн аад лэ,

Дуулан үгы эсэргүүсэхэ гээшэ атаархаһан ябадал мүн.


709

Тэрэшэлэн зүб хэлэхэ сагта

Тэрээндэ тэсэнгүй бү сухалда.

Тэрэ хадаа өөрыншни сэдьхэл

Атаархалаар үмхэйрһэнэй муу үнэрэй анхилһан гээшэ.


710

Доодошуулай суглаанай дунда

Зүб хэлэхэ сагта бү уурла.

Тэрэшье өөрын сэдьхэлэй бааһан мэтэ

Үмхэйрһэнэй муу үнэрэй анхилаан гээшэ.


711

Дайсанай зүб хэлээ һаа,

Эхэ эсэгын зарлиг мэтэ анхарал аба.

Арюун һаналтай ба сэхэ ябагша

Мэргэдэй сэбэр үльгэр жэшээ гээшэ.


712

Аластаа туһатай үгэ

Шэрүүнээр хэлэгшье, хүлисэн аба.

Аминда туһатай эмэй амтан

Гашуун бологшье, эдидэг мэтэ гээшэ.


713

Дээдэшүүлэй һургаалай үгэ хэлэһэн бүхэниинь

Һайн шагнажа, сэдьхэлдээ тогтоо.

Тэнэгшье болог, нигүүлэсхы сэдьхэлээр хэлэһэн үгэнүүд

Олонхидоо аршаан гээшэ.


714

Хэрбээ бусадтай заргалдаа һаа,

Худалаар гүжэрдэн, булхайлан бү аашала.

Эрлигэй хууляар һанаа оруулууланхаараа,

Мүнөөнэй хан хуули амсаа һаа, дээрэ мүн.


715

Хулгайшан, дээрмэшэн тэригүүтэнэй талые барижа,

Ёһо буруугаар зарга, хэлэ бү хэ.

Хулгайлһан эд хубсаһанай

Хуби абаһан байгаа гэжэ бүгэдэ муушааха.


716

Гэмтэй нэгэнһээ зарга

Түр зуура булиха сагтаа бү эрэмшэ.

Тэрэ хүнэй булигдаһанииньшье

Өөрынгөө гэмээр булигдаһан байна, шинии мэргэнһээ бэшэ.


717

Зарга хэхэдээ хурса байбашье,

Өөрыгөө сэсэнби гэжэ бү эрэмшэ.

Хэрүүл тэмсэлэй ёһодо

Муу хүнүүд мэргэн болбошье, тэрэнь эрдэм бэшэ юм.


718

Хэрбээ гэршэ болоо һаа,

Тэрэнээ ёһо руунь хэ.

Гэмтэй хулгайшанай талые баряа һаа,

Тэрэшье муу хулгайшан мүн.


719

Ноён болоһон сагтаа

Зарга хэлэнүүдые ёһо руунь шиидхэ.

Саданай нюур хаража хуули эбдээ һаа,

Тэрэ хадаа хан түрын хулгайшан мүн.


720

Баһа ноён болоо һаа,

Эдилгэ хэзээшье бү эди.

Энэ хойто хоёроо

Тэрэ эдээрээ лаб худалдаха болохо.


721

Тэрэшэлэн ноён болгон һунгагдаха сагтаа

Хуулиин бэшэгүүдые һайн шудала.

Хуулиин ёһо мэдэхэгүй ноён –

Тэрэшье түрые гутаагша мүн.


722

Албата хүн байбашье,

Юртэмсын хуулиин бэшэгүүдые һайн шудала.

Юртэмсын абаха орхихые мэдэхэгүй гээшэ һаа,

Тэрэ хүн хадаа адагуусанай зэргэдэ дүтэ гээшэ.


723

Ноён ба түрүүлэгшэ болохо үедөө

Өөртэшни тусхайлан шүтэһэн албатануудай этигэл

абарал болон яба.

Албан ба засагые нэн хэтэрүүлээ һаа,

Тэрэ хадаа албатын дайсан мүн.


724

Түрүүлэгшэ болохо үедөө

Үһөөтэнһөө урдын үһөөгөө бү нэхэ.

Түрүүлэгшэ болгон һунгаһаншье,

Албатын тулада һунгаһан гээшэ, дайсанһаа үһөө абахын

тулада мүн бэшэ.


725

Бүхэнэй ахалагшые һунгаха үедөө

Сэхэ ба атаархалгүй нэгые һунгагты.

Атаархадаг гээшэ

Бусадай зүб үгэһөө харшалжа эхилхэ.


726

Тусхай шүтэһэн ноёндоо

Хүндэлэл ба табаглал хэгты.

Тэрэ хадаа өөрынгөө эзэн ноёндо

Бата үйлөөр һунгагдаһан болоно.


727

Ноён ба ахалагшануудые

Бусадай дууряагаар бү муушала.

Тэдэнэй мүр дээрээ үргэлһэн үүргые

Дааха гүб, али даахагүй гүб гэжэ бодо.


728

Үгые бии мэтэ хубилгажа,

Газаадахи ёһоор мэхэлэн бү яба.

Эрэгтэйн эхэнэрэй шэмэг хубсаһаар һэрхыһэн мэтэ

Үзэсхэлэнтэй бэшэ мүн.


729

Дарын олзо ба алдаран тулада

Худалаар мэхэ ба баша бү хэ.

Мэхэ башаар нэгэ үдэрэй эдеэ,

Үнэн сэхээр зуун жэлэй эдеэ, эд олохо.


730

Гайхамшагтай болохые эрхилжэ,

Үнэн бусые үндэр болгон бү хэлэ.

Тэнэгүүдтэ гайхал түрүүлбэшье,

Мэргэнүүд тэрэниие наадалха.


731

Нэгэ хурга эдые, алда хүрэхэ,

Сөөрэмые далай гэжэ бү хэлэ.

Тэрээгээршье тэнэгүүдые гайхуулбашье,

Оюун мэргэнүүд наадалха.


732

Эрхим ехэ хүнүүдтэ

Ёһо бусын зүһэрхэлгые ехээр бү хэ.

Тэрэ хадаа үлэсэһэн хүгшэн нохойн

Хүндэ һүүлээрээ шарбаһан мэтэ мүн.


733

Зохидгүй элдэб арга оньһоор

Олон нүхэдые хэзээдэшье бү эригты.

Бусадтай байлдаа үйлэдхэгүй гээшэ һаа,

Зуун нүхэрые бэдэржэ юу нэгые хэхэб.


734

Дайсанда дарагдахагүйе хүсөө һаа,

Насада үнэн ёһодо оро.

Олон нүхэдые арбан зүгтэ бэдэрһэнһээ

Тэрэ ёһо хадаа лаб сэсэн мүн.


735

Хэрбээ өөрөө гэм хээ һаа,

Гэмгүй бусадта бү түрхи.

Тэрэ хадаа өөрынгөө арюун бэшые мэдэһээр байжа,

Тэрэнээ бусадта түрхиһэн мүн.


736

Тэрэшэлэн гэм үйлэдэһэнөөшье

Гэмтэй аргаар халхалхаа бү оролдо.

Сээжын шарха халхалхын тулада

Бүгсын габые үбшэжэ хэн нэгэн няаха аал?


737

Өөрыгөө үнэн болгохын тулада

Хэлэжэ болохогүй бүгэдые хэлэжэ ама бү алда.

Хэлэһэн үгэ бүгэдэшье

Худал гэжэ улам һэжэг түрэхэ.


738

Бусадай һайн юумые үзэхэ үедөө

Эдээр гэмтэһэн мэтэ бү сухалда.

Бусадай сог жабхаланда сухалдаха гээшэ һаа,

Тэрэ хадаа бүгэдын дайсан ба хулгайшан мүн.


739

Бусадай гэм үзэхэ үедөө

Эд олоһон мэтэ баясан бү яба.

Тэрэшье энэ юртэмсэдэ

Тэсэшэгүй аймшагтай дайсан мүн.


740

Бусадай ирагуу алдарые соносохо үедөө

Өөрыгөө муушалуулагдаһан мэтэ бү сухалда.

Үһөөгүй аад лэ, сухалдаха гээшэ һаа,

Хүнэй дүрсэтэ арьяатан мүн.


741

Бусадай һайхан бэшые соносохо үедөө

Өөрыгөө магтуулһан мэтэ баясан бү яба.

Хүнэй гэмтэмсээр баясаха гээшэ һаа,

Хүнэй хүүр эдигшэ тас шубуун мэтэ болохо.


742

Нааданай зан үзүүлээд,

Хүнүүдһээ гэмтэ үгэ гаргуулхаяа бү оролдо.

Тэрэ хадаа бүгэдын һэрэмжэлхэ

Аймшагтан дайсанай муухай мүн.


743

Бусадай нааданай үедэ үгэ алдаһыешье

Хорлохо сэдьхэлээр тунхаг бү болго.

Хэлэһэн тэдыдэнь шалтагаалжа тунхаглаха болоо һаа,

Бүгэдын һэрэмжэлхэ муу дайсан мүн.


744

Дайсанһаа харюугаа абахам гэжэ һанажа,

Тэрэнэй нүхэдтэ бү хорло.

Тэрэ хадаа үнеэндэ мүргэгдэхэ сагтаа

Тугалыень алаһан мэтэ мүн.


745

Буса хүнүүдтэ уурлаһан үедөө

Өөрынгөө нүхэдтөө зэмэлэлгэ бү үзүүлэ.

Тэрэ хадаа бусадта уурлажа,

Өөрын ами таһалагша тэнэг мэтэ мүн.


746

Өөрыншни гэмые хэлэхэ үедэ

Тэрээндэ хэзээшье бү сухалда.

Тэрэ хадаа шинии нюуртахи

Халтар хултар хирые харуулһан мүн.


747

Өөрыншни гэм эли үгүүлэгшэдые

Мүр харуулагша буянай садан гэжэ бодо.

Гэмышни хэлэмсээрнь сэдьхэлээ баясажа,

Тэрэ гэмээ арилгаха ёһотой.


748

Бусадай шэрүүн үгэ хэлэхэ сагта

Муу сэдьхэлтэ гэжэ бү муушала.

Өөрын сэдьхэлэй һанда

Ямар ба юунэй байһые һанагты.


749

Бусадай муу нюдөөр хараха сагта

Сухалдаад сэдьхэлээ бү хёморуула.

Өөрын нюдэнэй харасын һайн мууһаа

Бусадай харалга тэрэ мэтэ болоһон байна.


750

Өөртэмни ямар гэмүүд бииб гэжэ

Саг үргэлжэ өөрыгөө ажагла.

Тэрэниие өөрынгөө нюур

Хаража шадаха нюдэ түгэлдэр гэжэ һайшааха.


751

Баатарлиг хэрзэгы эрэ болохын тула

Эшэгүүриеэ мартажа бү яба.

Эшэгүүриеэ мартаад илагша,

Хүсөөрөө буляагша хулгайшан мэтэ болоно.


752

Насада шэнэ бэри мэтэ эшэгүүри,

Сонжуури бүрин ойлгодог болон яба.

Эшэгүүриин халхабшаһаа хахасаа һаа,

Торго магнал үмдэбэшье, нюсэгэн мүн.


753

Өөрын талын эртын һайн журам

Һүнөөнгүй һайн тэдхэ.

Тэрэ ёһо хадаа дотор сэсэн,

Һайн эрын дээдын ябадал мүн.


754

Нэмэлтэ гарахагүй журамуудые

Эртээнһээ байһан журам гэжэ һанан бү хэрэглэ.

Тэрэ хэрэг хадаа олонхидоо доройтохо болохо гү,

Али нэмэри үгы анханайнгаа хэбээр байха.


755

Яабашье туһа гараагүй гээшэ һаань,

Бэшэ бэшэ арга ёһоор оролдо.

Түрэхэгүй хүүсэр эхэнэрые гэргэн болгон абаһан гээшэ һаа,

Буса нэгэ залуу эхэнэрээр андалдадаг бэшэ гү.


756

Бүгэдэдэ тэгшэ байдаг

Хаанай заршамые хууляарнь һайн сахи.

Нэгэхэн үнэниие

Зуун худалай илахань маша бэрхэ мүн.


757

Бусадай эдэй гэмтэгдэхые үзөө һаа,

Тэрэнииень өөрын эд мэтэ сахи.

Хараһан аад лэ, хайша хэрэг орхёо һаа,

Хоёр хүлтэй болбошье, хүн бэшэ мүн.


758

Аргаар бусадые хуурахадаа

Илаха байхаб гэжэ бү сэдьхэ.

Тэрэ хадаа ашаг тэдыгээ бүхыдэнь

Лаб бусаажа түлэхэ үришни болохо.


759

Далдаар бусадта туһалхадаа

Олзогүй гарза болохо гэжэ бү бодо.

Тэрэшье багаханш үлэгдэлгүйгөөр

Өөртөө абаха хонжоо үүсхэлгэ болоно.


760

Мэхэ үгыгөөр туһа бүтөөлгые

Дайсан саданиие алгасангүй бүгэдэндэ хэ.

Дайсандаа садандаа мэтэ туһалаа һаа,

Дайсаншье лаб садан болохо.


761

Илангаяа бусадай ядуурха үедэ

Тэрээндэ зүрхэнһөө туһа бүтөө.

Үглөөдэршье

Өөртэшни ядуурха ээлжээн ерэхэ.


762

Өөрөө дээшээ болохые хүсөө һаа,

Бүгэдые хүндэлээд туһа бүтөө.

Юрэ ябадалдаа тэгшэ аад, бүгэдэдэ туһалагша тэрэниие

Бүгэдэ малгай мэтэ орой дээрээ үргэхэ.


763

Уладые эрхэдээ хуряахые хүсөө һаа,

Үнэн ябаад, туһа бүтөө.

Тахил балингаар хүндэлхэдэ

Бурхангуудшье хүнэй һанал бүтээхэ болоно.


764

Дайсануудые эрхэдээ оруулхые хүсөө һаа,

Үнэн ябаад, туһа бүтөө.

Сэдьхэлдээ гэмшэлһээ голхорхо,

Гэмшэһээр мүргэн ябаха.


765

Бусадай үбдэхэ үедэ

Тэдэндэ, эхэ эсэгэдээ мэтэ туһала.

Өөрыншни гү, али бүлэнэрэйшни үбдөө һаа,

Тэрэ хадаа хүбүүншни мэтэ ябаха.


766

Зөөригүй гуйраншанай үбдөө һаа,

Эхэ эсэгэдээ мэтэ үбшэнэйнь богоол болон яба.

Үбшэнтэниие хүндэлхэ богоолые

Хааншье хээ һаа, үлүү һайшаалтай.


767

Ууртай дайсаншье үбдөө һаань,

Эхэ эсэгэ мэтэ богоол болон яба.

Дайсанай үбдэхэ сагта сэдьхэлээ баясаха болоо һаа,

Мэсээр хадхаһан мэтэ болохо.


768

Туһалха убадис арга бии гээшэ һаань,

Дайсанһаашье бү нюугты.

Туһалжа шадаха аад, нюугаа һаа,

Эдэгэхэ болоходонь һэжэглэһэн мэтэ мүн.


769

Туһалха убадис арга нюужа,

Хэндэшье буруу бү хэлэ.

Тэрэ хадаа өөрөө тамын буруу замые

Өөртөө харуулһан мүн.


770

Ашыень харюулжа шадахагүйшүүлдэшье,

Гуйраншанда үгэһэн мэтэ, үлүү ехээр туһала.

Имагта шадал түгэс зондо туһалхые хүсөө һаа.

Тэрэ хадаа лаб наймаашан мүн.


771

Өөрөө аша ехэтэй хүн болохые хүсэжэ,

Элитээр туһалха гэжэ бү бодо.

Имагта элитээр туһалхые оролдоо һаа,

Тэрэшье лаб худалдаашан мүн.


772

Нэгэндэ олонто туһалһан болбошье,

Тэрээндээ хорлол бү хэ.

Зуун жэлдэ үглигэ үгэһэнэй ирагуу алдарые

Нэгэ үдэрөөр хэн нэгэн эбдэхэ аал?


773

Бусадта хэды шэнээн туһа хэбэшье,

Тэрээндээ үлүү ярилхажа бү яба.

Туһалһанай ярилхагые үлүү ехэдхээ һаа,

Туһалһанайшье үнэ бага болохо.

774

Өөрын аша агуулын тэды бии байбашье,

Тэрэнээ дахин дахин бү хэлэ.

Тэрээнһээ шэхэ хашаржа,

Ехэ ашата гэжэ һанахаа болихо болохо.


775

Хэн нэгэнэй далдаар туһалаа һаа,

Тэрэ хүниие эхэ эсэгэ мэтэ һана.

Тэрээндэшье далдаар туһалха

Ехэ алба өөрыншни мүрэ дээрэ бууха.


776

Багахан туһалһанииешье

Болзортой үри мэтэ хорюулжа яба.

Бусадай нэгэ дахин эдеэ үгэһэнииньшье,

Хэзээдэ хахасахын бэрхэ ехэ үриин үргэбшэ мүн.


777

Хэн нэгэнэй туһалха үедэ

Ашыень дурдан һайн гэжэ хэлэ.

Үгэхэ үедэ дуугай һуугаа һаа,

Тэрэ хадаа шабар хүрэг мэтэ болоно.


778

Бусадай гэртэ эдеэ эдихэ үедөө

Садаба гэжэ баяр хүргэ.

Хаан гү, али түшэмэд бологшье,

Тиигэжэ хэлэжэ ябаа һаа, үзэсхэлэнтэй мүн.


779

Өөртэшни багаханиие үгэхэ үедэ

Хорложорхиһон мэтэ бү сухалда.

Тэрээндэ сухалдаха шалтагаан үгы,

Багаар үгэһэншье туһалһан гээшэ.


780

Бусадай өөртэшни туһалаагүйдэ

Тэрээндэньшье сухалдан бү яба.

Тэрээгээрээ өөртөө

Ямараар хорлоһыень хэлэхэ хэрэгтэй юм.


781

Өөрынгөө аминтаяа сасуу хэрэглэжэ,

Урьһаар абаһанаа түлэхэеэ бү хойшолуула.

Тэрэ хадаа эдэй эзэн

Хэзээ үхэхэб гэжэ хүлеэһэн мэтээр муушалагдаха.


782

Үлэсхэ үедэш нэгэ үмхэ эдеэ үгэһэнииешье

Үхэхэ хүрэтэрөө бү марта.

Тэрэниие мартаа һаа, нохойһоошье доро гээшэ,

Нохойшье эдиһэн хойноо һүүлээ шарбадаг.


783

Дайсан бололсоһоной хойношье

Бусадай ашые харюулан яба.

Бусадһаа зээлилһэн үриие

Дайсан бологшье, түлэдэг мэтэ мүн.


784

Бусадай ашые харюулха шадал үгы сагтаа

Туһалһанантнай аша ехэ гэжэ һайтар хэлэ.

Эли, далдые хэзээшье гаргадаггүй байгаа һаань,

Тэрэниие хэншье муушалхагүй.


785

Этигэхэ хүн үгы ба абарагша үгы гасалантаниие

Ганса хүбүүнинь мэтэ ехээр хайрла.

Илагша ба илагшын хубүүн шамайе

Хүбүүгээ мэтэ тэдхэхэ болохо.


786

Алинда али зохисотой үгэлигые

Энэ наһанай туладашье үгэ.

Хүсээр дүүрэнүүдыешье

Ойн доторхи зэрлиг заан мэтэ эрхэдээ хуряаха.


787

Баһа али зохисотой үгэлигые

Хойто түрэлэй туладашье үгэ.

Тэрэ эд хадаа өөрынгөө

Хойто түрэлэй эдеэндэ хадагалһан болоно.


788

Баһа шубууд, тэрэшэлэн хорёо соохи нохойдошье

Үгэлигэ үгэ.

Үбшэн ба зоболон хүрэхэгүй,

Ута наһа наһалжа амар амидарха.


«Хоёр ёһоной абаха, орхихые үгүүлэгшэ Бэлигэй толиһоо» бусадта хоро үгы ба мэхэ үгы сэхэ ябахын зургаадугаар бүлэг.


<< гэдэргээ гаршагсаашаа >>