НАЙМАДУГААР БҮЛЭГ


861

Абаха, орхихые үзүүлэгшэ буянай саданиие

Мүрэй нюдэбшэ мэтэ үргэлжэ шүтэ.

Газарша бологшо буянай саданиие

Эсэ шүтөө һаа, хүтэлбэришэ үгы һохор мэтэ болохо.


862

Мурые үзүүлэгшэ буянай садан

Тэрэнэй номтой зохилдоһон зарлигые һайса бүтээ.

Сэсэн хүбүүнэй эсэгэ, эхэдээ үйлэдэдэг мэтэ

Шүтэхэ гэжэ Шадагша номноо.


863

Сүлөө ушараа бүридэһэн хүнэй бэеын эрдэни хадаа

Олдохоо бэрхэ ба хаа-яа олдоһон тэды һана.

Өөр бусад бүгэдын буян хилэнсэ хоёрой

Алинииень ехэнхи эдлэдэг ёһые һана.


864

Өөрөө магад үхэхэ ба

Хэзээ үхэхын магад үгын ёһые һана.

Мүнөө һүни Эрлигэй элшын

Хорёо дотор һуухын магадшье бии бэшэ.

865

Үхэлэй эзэн Эрлигэй салма хадаа

Өөрын хүзүүндэ зүүгдэһэн гэжэ һана.

Алагшын газарта хүтэлүүлһээр ябаад

Дуу дуулаа һаа, тэрээнһээ тэнэг хүн тусгаар үгы.


866

Инаг, садан түрэлнүүдыешье

Ашадын нүхэд гэжэ бү һана.

Тэдэ бүгэдэ шамда бөөлжэһөө худхаһаар

Үхөөрэй газарта хүргөөд гэдэргээ бусаха.


867

Алагшын газарта хүтэлүүлһэн

Гэмтэн мэтэ муу заяанай зоболон үргэлжэ һана.

Гэмтэ ябадалай уһа хааха

Уһанай хаалта бариха болохо.


868

Саг ба энэ үе бүгэдэдэ

Гурбан эрдэнидэ этигэл ябуула.

Тэрэ хадаа лаб һайн чугулгаан бүгэдын

Эрхим үндэһэн мүн.


869

Үйлэдбэри алинда тулабашье,

Имагта Шухаг дээдэдэ залбарил таби.

Арга ба заһал бүгэдын оньһон хадаа

Имагта энээндэ хураха.


870

Саг бүхэндэ Шухаг дээдын нэрыешье

Хэлээрээ дуудахые һуралса.

Дадаһаараа загуурдида дуудаа һаа,

Аюултай эндүүрэлтэй үзэгдэлнүүд зүндөө амаржаха.


871

Үдэр бүри өөрыгөө тахидаг мэтэ

Бурханда али шадахаараа тахил үргэ.

Энэ хойтын һайн чугулгаан бүгэдэшье

Өөһэдөө бүтэхэ болохо мүн.


872

Бурханда тахил үргэхын сагта

Тэрээндээ мэхэ ба залил бү үйлэд.

Тэрэ хадаа һохорой

Нюдэтые мэхэлхэеэ забдаһан мэтэ мүн.


873

Тахил алиниие үргэбэшье,

Өөрын гараар үргэ.

Зали гарган бусадые захираа һаа,

Үргэһэнэй буяниие тэрэ абаха.


874

Эдэй муу талаһаа

Тахил бү үргэ.

Абарагша дээдэ бурханаа

Богоолой орондо табиһан болохо.


875

Өөртэшни маша амтатай ба

Зохисотой үзэгдэдэгүүдые үргэ.

Өөрөө эдеэ һаа, бөөлжэһэ худхуулмаар

Эдеэ үргөө һаа, бурхан яажа баясахаб.


876

Бурханда үргэдэг тахилые

Хүнһөө үлэмжэ нэгые үйлэд.

Хэрбээ хүнэй тахил үлэмжэ байгаа һаа,

Хүниие үлэмжэдэ тоолоһон болохо.


877

Тахилыешье үдэр бүри шэнэлхэ гү,

Адагтаа һэльбэн үйлэд.

Ехэ хүндэшье эдеэнэй үлдөөсые

Дахин баряа һаа хэр зохихоб.


878

Үглөө, үдэшэ бүри гурбан эрдэнидэ

Али шадахаараа мүргэл үйлэдэ.

Тэрэ хадаа хэнэйшье үйлэдэхэдэ хилбар ба

Аша туһань сэдьхэшэгүй гээшэ.


879

Дасан, хиидүүдтэ ошожо,

Мүргэл ба эрьелнүүдые үйлэдэ.

Тэрэндэ һүзэг ба бэшэрэл

Үлэмжэ түрэхын хэрэг гээшэ.


880

Шадаа һаа, мүргэл ба эрьелэй тула

Ябагаар замда ошо.

Өөрын хилэнсэ арилгахын тула

Бусадые унаха, ашаха гээшэ ямар мэтэ гэжэ һанагты.


881

Ябагаар ошожо үлэ шадаха байгаа һаа,

Уналгааршье ошожо үйлэд.

Тэрэнээ сохихо, сахихые үйлэдэнгүй,

Һайн юрөөл табиһаар унаха хэрэгтэй.


882

Бэшхүүр ба сан тэдэнэй хүгжэмэй

Эгэшэгтэ мүргэл ба залбарил табин бү үйлэдэ.

Бурханай хүрэг ямар мэтэ байһан

Номон бэедэ үйлэдэхэ мүн.


883

Юрэ гэрэй баруун хойто үнсэгые хараад,

Мүргэл бү үйлэд.

Элитэ үзэгдэһэн бурханай хүрэг ба

Номой бэе хоёрто үйлэдэхэ мүн.


884

Сүгсэ ба зула, балин ба лабри

Тэрээндэ бү мүргэ.

Тэдэ тахилай эд мүн бэзэ,

Мүргэлэй орон бурхан мүн буса гээшэ.


885

Бурханай мүргэл ба үргэл

Олон хүнэй суглаашьегүй сагта үйлэдэ.

Буса хүнүүдэй уншаха сагта

Һая адис ородог буса гээшэ.


886

Мүргэл ба үргэл алиниие үйлэдэбэшье,

Зүрхэнһөө һүзэгтэ сэдьхэлээр үйлэд.

Туулайн шалай дашарамда гүйжэ,

Тооһо хүдэлгэхэ гээшэ һаа, хэрэгынь бага.


887

Хоёр нэгэ мүргэһөөр

Сэдьхэлээ хэзээшье бү хана.

Дээдэ түрэлтэд хадаа

Тоо үгы бурханда мүргэл саглаша үгые үйлэдэдэг гээшэ.


888

Мүргэл бүгэдын дээдэ болоһон

Гэшэгүүнээ һунааһан һунгамал мүргэл үйлэдэ.

Бэеэрээ дараһан тооһон хэды шэнээн бэ,

Тиимээр хан түрые дахин дахин олохо гэжэ номнодог.


889

Мүргэл ба үргэл үйлэдэхын сагта

Бусадай нюур халажа бү үйлэд.

Өөрөө бурханһаа дооро мүн гээшэ һаа,

Тэрэ ёһон маша таараха мүн.


890

Бусадай мүргэл, үргэл үйлэдэхын сагта

Тэрээниие наадалан бү үйлэд.

Бэшэнэй хүниие наадалһан мэтэ

Өөрөө бусадай нааданай орон болохо.


891

Бурханда мүргэхын сагта

Бэеэ бүхыхэ тэдыгээр ханан бү үйлэдэ.

Номой бэе, эрдэмые һайсаар һанажа,

Һүгэдэжэ, хүсэһэн хэрэгээ айладхаха хэрэгтэй.


892

Бурханииешье үсөөхэн хоёр нэгэ тэдые

Сэдьхэлдээ һанаһан тэдыгээр бү хана.

Арбан зүгэй тоолошогүй бурханиие

Сэдьхэлдээ һанаха хэрэгтэй.


893

Хүсэһэн хэрэг эсэ бүтэхын сагта

Бурхандаа худал гээшэш гэжэ бү һэжэглэ.

Хилэнсэтэ сэдьхэлээ һайсаар эсэ боогоо һаань,

Тэрэниие бурханайшье абархань бэрхэ гээшэ.


894

Үбшэн тэрэ мэтын гарахын сагта

Буян үйлэдэһэнэй хэрэг үгы, үрэ үгы гэжэ бү һана.

Энэ наһандаашье нэгэ үдэр тоолошо үгы

Хилэнсэ үйлэдэһэниинь хайшаа ошохо бэлэй.


895

Уншалга, заһалаар үбшэн ба адаһаа эсэ амаржаха сагтаа

Ном ба хубарагые бү муушала.

Шалтагааниинь бүтэжэ дүүрэһэнэй үрые

Арилгахын заһалшье олонхидоо хэрэг багатай байха.


896

Илагуугсанай эрдэм сэдьхэшэгүйе соносохо сагтаа

Тэрээндэ һэжэглэн бү үйлэд.

Сэдьхэшэ үгы огторгой, газарай байдал ба

Эм ба тарниин шадалшье үзэгдэдэг.


897

Тэрэшэлэн Илагуугсанай хамаг ном

Айлададаг ёһондошье һэжэглэн бү үйлэдэ.

Хүнүүдэй оюун гарай альган мэтэ,

Огторгой мэтэ адли бэшэ үзэгдэнэ.


898

Илагуугсанай адха хүсэн ба риди хубилгаандаш

Һэжэглэн үгы үнэн гэжэ бодогты.

Хорхой ба шубууд тиигээд нара, һарын ябадалда

Хурдан удаанайнь зэргэнүүдые үзэнэ үгы гүт.


899

Олон амитанай зоболон үзэхын сагта

Илагуугсанда хүсэ үгы гэжэ бү һана.

Бусадай хилэнсые бусадаар арилгаха болоо һаа,

Буян ба хилэнсэ хэрэг үгы болохо.


900

Сэрэг тэрэ мэтын аюулые үзэхын сагта

Бурханда шадал үгы гэжэ бү сэдьхэ.

Үбдэһэн бүгэдые эмээр эсэ аргалбашье,

Эм хадаа үбшэнэй юрэндэг мүн.


901

Ангуушанай эдирхэжэ амитанай ами таһалһаншье

Имагта өөрын амяар түлэхэ гэжэ һана.

Бурхангууд амитанай хилэнсые арилгаха байгаа һаа,

Амитаниие алаадшье гэм үгы болохо.


902

Һүзэгэй хүрэнгэ бии байгаа һаа,

Илагуугсанай адистид орохо гэжэ һана.

Хурын уһан хэды шэнээн буубашье,

Шатаһан арбайн үрэ яажа болбосорхоб.


903

Үндэр изагуурай тэнгэри, хүмүүн ба тамын амитан бүхэн

Өөрын сэдьхэлдэ дулдыдаха гэжэ һана.

Өөрын дотор буянай хүсэн бии байгаа һаань,

Илагуугсангууд тэрээнтэй зохилдожо абарха.


904

Бэе, зарлиг, сэдьхэлэй шүтөөнүүд ашаг ехэтэй болобошье,

Худалдан бү үйлэд.

Абарал эрихэ абаралай орон тэрээнээ

Худалдаад хэнһээ абарал хүлеэхэб.


905

Буса баһа бэе, зарлиг, сэдьхэлэй шүтөөе

Эдеэнэй тулада худалдан бү үйлэдэ.

Хэрбээ тэрээндэ мяхан бии байгаа һаань,

Мэсээр хэршэжэ эрихэ гүт.


906

Тэрэшэлэн бэе, зарлиг, сэдьхэлэй шүтөөе

Хубсаһанай тулашье худалдаа бү үйлэдэ.

Түлөөһөөрнь гутал уралаа һаа,

Тэрэ гуталые бурханһаа үлэмжэдэ һунгаһан болохо.


907

Хубсаһан бүхэнһөө хахасажа нюсэгэн болобошье,

Ном, бурханаа худалдан бү үйлэдэ.

Зураһан бурханай үнөөр дэгэл уралаа һаа,

Тэрээгээр бүгсэеэ орёоһон болохо.


908

Эдеэгээр хэр ядарбашье,

Ном, бурханаа худалдан бү үйлэдэ.

Эды шэнээн үлэсэбэшье,

Эсэгэ эхэ хоёрые эдеэнэй тула худалдаа һаа, хэр зохихоб.


909

Һүзэгөөр гуйгаа һаань,

Ном, бурханаа үгэжэ болохо тэдыдэ һана.

Тэрэшье харюудань

Үлэ горьдохын сэдьхэлээр үгэхэ гэжэ мэргэд номнодог.


910

Ном бурханаа үгэхын сагта

Түлөөһэ үргөө һаань, тэрэниие өөрөө бү эди,

Тэрэнииень түргэн дахин бүтөөхэһөө бусаар

Эдлэжэ таараха үгы гээшэ.


911

Бэе, зарлиг, сэдьхэлэй шүтөөн хуушарһанииень

Тэбшэжэ хэзээшье бү орхи.

Тэрэ хадаа эсэгэ эхэмни үтэлбэ гэжэ

Үлдэһэнһөөшье хилэнсэ ехэтэй.


912

Бэе, зарлиг, сэдьхэлэй шүтөөн хуушараа һааншье,

Тэрэниие хэшээжэ заһуулан үйлэдэ.

Үбшэнүүдыень түргэн эдэгээхэ ба

Наһаниинь үни удаан амидарха болохо.


913

Хилэнтэй ба ташияангын дүрэ үзүүлһэн бурханай хүрэгтэ

Муу адхаг барижа бү үйлэдэ.

Тэрэшье бисалгаһан дүрэ мүн бэзэ,

Мүн шанарынь үгүүлшэгүй ба зурагаар сэнгэһэн болоно.


914

Бурханай хүрэг ямар мэтэдэшье

Гэм зүрхын үгэ бү үгүүлэ.

Хүндэшье гэм зүүгээ һаа,

Тиин болбосоролынь сэдьхэлдэ зохид үгые олохош.


915

Бурханай зарлигые мунхарха сагтаа

Худал болобо гү гэжэ бү һэжэглэ.

Тэрээндэ газар дээрэхи мэргэд бүхыгээрээ

Худалай гэм олоо үгы бэлэй.


916

Гүнзэгы номой ёһые мэдэн үгыгөөр

Дээдэ номые бү муушаа.

Дээдэ номые нэгэтэшье муушалһан мэтын

Ехэ хилэнсэ хаанашье бии бэшэ гэжэ номнодог.


917

Суглаһан хубарагуудай эдые һэрэмжэ үгы

Зоргоороо бү эдлэ.

Тиигэхын орондо хайлаһан шэрэм уугаа һаа,

Гэм багатай гэжэ номнодог.


918

Эдэй амидарал багатай хубарагуудые

Үгытэй гэжэ бү баһамжала.

Тэрэ хадаа хаан түрые тэбшэһэн

Баа бүринэй багшын ёһо мүн.


919

Набтархай дэгэл үмдэһэн хубарагыешье

Гуйраншан мэтэ бү баһамжала.

Хахараад набтархай болоһон тэрэ хадаа

Хуушарһан хубсаһан мүн бэзэ, үмхирһэн хүн бэшэ гээшэ.


920

Хубарагуудай гуйха сагта

Тэрээндэнь сүхэрүүлэн бү үйлэдэ.

Хаан изагуурта Аяга Тахимлигшье

Эдеэ, хубсаһа бусадһаа гуйһан байха.


921

Эдеэ хогшол доогууртай хубарагуудтай

Гэртэн хэзээшье бү тэмсэлдэ.

Тэрэ хадаа баатарай

Эхэнэртэй тэмсэлдэһэн мэтэ зохид бэшэ гээшэ.


922

Хубарагуудта һайн, муу ба

Мэргэн, тэнэг гэжэ алгасал үгы үйлэдэ.

Бүгэдэ буянай хүрэнгэ

Сасахын таряаланда илгал үгы гээшэ.


923

Хубараг хүгшэн, залуу бүхэндэ

Алинда али зохисотой хүндэлэл үйлэд.

Сэрэгээр түгэлдэр ехэ хааншье

Оройдоо оройн шэмэг мэтэ үргэдэг гээшэ.


924

Үйлээр олоһон товарта

Үргэлжэ булилан мэдэхые шүтэ,

Булилан мэдэхын эрхэ баялигта орошоо һаа,

Гуйраншан болобошье, баян мүн.


925

Үдэр һүни үргэлжэ

Эд, малаар арьбажахын ёһые бү бүтээ.

Морин, үхэр, тэрэ мэтэ голоор дүүрэн бии байбашье,

Тэрэ хадаа бусадай малшан мүн.


926

Хойтодоо өөрөө абаашахын буянай эдые

Бүтээхэеэ хэшээ.

Үлэ абаашаха алта, мүнгэ хуряаһан бии байбашье,

Тэрэ хадаа бусадай эдэй һахюулшан мүн.


927

Өөрыгөө зүрхэнһөө энэрхэ гээшэ һаа,

Хойтын ажал бүтээхээ хэшээ.

Олборёороо хэды шэнээн үгытэй болбошье,

Үлэсэхын агуулада үхэһэн хэншье үгы бэлэй.


928

Буян бүтээхын алтан, мүнгэн ехэ бии гэжэ

Эдээ абаралда бү бари.

Баян өөрын хилэнсэ, тодхорнуудые

Эдээр хууража, мултарха бии бэшэ.


929

Эдүгээ өөрын хүбүүн, бүлэнэрэй

Үхэһэнэй буян үйлэдэнэ гээшэб гэжэ бү эндүүрэ

Хүбүүнэй үйлэдэһэн буянһаа

Эсэгэ ба эхэ ехэ хубаари үлэ олохо.


930

Үхэһэнэй хойно минии хүбүүн ба ашанар

Үхэһэнэйм буян үйлэдэхэ гэжэ бү эндүүрэ.

Хүбүүн ба ашанар олон бии болобошье,

Эрлигэй гинданһаа яажа гаргахаб.


931

Хотола түгэсэһэн алинииеш хүсөө һаа,

Буянда нэгэмүһэн хэшээ.

Буян түгэлдэртэ тодхор үгы болоод,

Энэ хойтын хэрэг өөрөө бүтэхэ.


932

Эд ба алдар, сог ушаралһаа

Имагта буян хадаа дээдэ, гэжэ һана.

Тэдэ бүгэдөөр энэ наһандаа баясаха тэды мүн.

Буян хадаа энэ, хойто бүхэндэ баясхаха.


933

Эди хүсэн ба арга мэргэнүүдһээшье

Имагта буян дээдэ гэжэ һана.

Хүсөөр хамаг хэрэг бүтэхэ үгы,

Тиихэдэ буянгаар хамаг хэрэг бүтэхэ.


934

Эдүгээ үдэр үхэбэшье, үлэ гэмшэжэ ба

Доторһоо баясахын буяниие бүтээ.

Тэрээнһээ үлэмжэ баян хэн бииб,

Тэрээнһээ үлэмжэ жаргалантайшье хэн бииб.


935

Үһэеэ зулгараад, шүдөө унаһан сагташье

Үлэмжэ номдо хэшээ.

Тэрэ хадаа ехэ нүүдэл нүүхын

Түрүүшын ашаанууд ошоһон мүн.


936

Тобшолоо һаа, энэ хойто хоёрһоо

Хойтын хэрэгые эрхим гэжэ һана.

Энэ наһанда үхэхэ болобошье, түр зуура мүн,

Хан түрые олобошье түр зуура мүн.


937

Ном ба юртэмсэ хоёрһоо

Имагта дээдэ номые эрхилэн бүтээ.

Имагта юртэмсын ашалалда хэшээгээ һаа,

Тэрэ хадаа охор бодолгото мүн.


938

Агууехэ буяниие үйлэдэжэ үлэ шадаха гээшэ һаа,

Шадаха нэгэ буяндаа хэшээ.

Өөрынгөө али шадаха буяндаа

Үдэр һүни үгы хэшээдэг гээшэ мэргэдэй ёһо мүн.


939

Өөрын бүтээжэ шадаха буяниие

Адха, шэмхээршье хуряахаяа хэшээ.

Урда хуряаһан буяниие

Барагдуулан үгы нэмэри үйлэдэхэ саг мүн.


940

Өөрын бүтээжэ шадаха буяниие

Саг бүхэндэ дахин, дахин үйлэдэ.

Олон түрэлэй эдеэн ба эд суглуулхадаа

Хэн нэгэн булилан шүтэхэ байха.


941

Илангаяа һарын ехэ сагуудта

Хилэнсэ тэбшээд, буян бүтээ.

Тэрэ сагта буянгуудта минии арьбажал ехэ гэжэ

Ехэ нигүүлэсхы Илагуугсан айладаа.


942

Бусадай буянда хэрэг үгы аад лэ,

Тодхор бү үйлэдэ.

Тэрээнһээ өөрын буяниие орхёо һаа,

Өөртэ гэм багатай.


943

Бусадай буян үйлэдэһэн сагта

Өөрөө үйлэдэһэн мэтэ баясхалан бисалга.

Хооһон гартай гуйраншан мүн болобошье,

Хаан мэтэ ехэ, буян олохо.


944

Үгытэйн тахил үргэхын сагта

Баянай омогоор бү баһамжала.

Ехэнхи буянай ехэ, бага хадаа

Һаналаар мүн гээшэ, бодо малаар бэшэ гээшэ.


945

Гуйраншанай шоройн аршуул үргэһэн

Буянииеньшье бү баһамжала.

Тэрэ ба баянай тахилай хурим хоёрой

Алинай буянай ехэнь магад үгы.


946

Гуйраншан хубсаһа үгы нюсэгэн ябагшадта

Буяниинь доодо гэжэ, бү баһамжала.

Хойто түрэлдөө

Тэрэ бидэниие тэжээхэшье магад үгы.


947

Өөрөө буян үйлэдэхэ сагтаа

Хилэнсэтэй холисолдуулан үгы арюунаар бүтээ.

Зуун амтата дээдэ эдеэндэ

Бааһа шээһэ холёо һаа, хэрэггүй болохо.


948

Буянай багануудыешье

Баһамжалал үгы бүтээ.

Тэрэнээ арюун һаналаар үйлэдөө һаа,

Бага болобошье, үринь хизагаар үгы гараха.


949

Дээдэ түрэлхинүүдтэй

Эд, номой барилдалга үйлэдэ.

Тэрэ хадаа эд ехэтэй баян хүнтэй

Эдеэн, эдээ нэгэдхэн ниилүүлһэн мэтэ болохо.


950

Хани үгы арбис тарниин

Хаан болоһон зургаан үзэгтэй маани үргэлжэ унша.

Тэрэ хадаа хэзээшье үйлэдэхэдэ хилбар байгаад,

Аша туһань сэдьхэшэгүй гээшэ.


951

Үдэр бүри нэгые тусхайта

Эсэгэ эхэ хоёрой тула унша.

Тэрэ хоёр хадаа өөрыншни бэе, ами үгэһэн тула

Хани үгы үгэлигын эзэн мүн.


952

Баһа тусхайлан барилдаһан

Адагуусанай тулада унша.

Мяхаар ами тэжээһэн ба

Арһаараа бэеые хушаһан тэрэниие һанаха хэрэгтэй.


953

Түрэл түтимүүдтэ

Өөрыеш туһалһан бүгэдын тула унша.

Туһалһанай ашые харюулха ба

Үринүүдээ түлэхэ болоно.


954

Үри түлээһэниинь тогтоһон үһөөгөө эригшэ

Ада ба тодхорнуудай тулада унша.

Үринүүдые түлэхэ ба

Ада тодхорто үлэ һүнөөгдэхэ.


955

Тэрэшэлэн өөрөө бусадые

Хорлоһон бүгэдын тула унша.

Хорлоһоной зээли түлэгдэхэ ба

Үри түлөөһэн бусаха болоно.


956

Арбан зүгэй огторгойн хизагаартай сасуу

Амитан бүгэдын тулада унша.

Хизагаа үгы тэдэнэй тоотой сасуу

Хотола түгэсэһэн буяниие олохо.


957

Баһа тогтоол тарни ба

Залбирал тэрэ мэтые ошохо, һууха бүхэнөө унша.

Дуугай ошоо һаа, үгүүлхые мэдэдэг

Хэлэнэй эрхэтэн байбашье, хэрэггүй болоно.


958

Буян алиниие үйлэдэхэ бүгэдыешье

Дээдэ бодиин тулада бүтээ.

Энэ наһанай тулада үйлэдээ һаа,

Энэ үдэрэй эдеэнэй тулада үйлэдэһэнтэй адли мүн.


959

Мүнөө юртэмсын үзэгдэл бүгэдыешье

Мүнхэ буса эльбэ мэтэ бисалга.

Һайн муу, үндэр набтар – эдэ бүгэдэшье

Сэдьхэлэй эльбэшэнэй урлаһан мүн.


960

Алинай тулада амяа үгэжэ шадамаар

Тэрэ амгаланииешье зоболон гэжэ бисалга.

Амгалан гэжэ баримталдаг эд бүгэдэшье.

Маажуур маажаһан мэтэ гэжэ номнодог.


961

Утаһаар уяһан шубуун мэтэ

Газарһаа дээдэхи тэнгэринүүдшье унаха гэжэшье һана.

Үндэрэй эсэс бүгэдэ

Доройтохо болохонь оршолонгой жама ёһо мүн.


962

Нюдэндэ үзэгдэһэн амитан бүгэдыешье

Түрүүлэшэ үгыһөө тэдхэһэн эсэгэ эхэ гэжэ һана.

Сэдьхэлдэ хилэнэй гал һүнөөгдэхэ,

Нигүүлэсхыгээр дэбтээгдэхэ болохо.


963

Тэрэшэлэн амитан бүгэдыешье

Хүгшэн эхэ мэтэ хайрла.

Бүгэдээрээ саглашагүй ашатай,

Түрүүлэшэ үгы сагһаа эхэ эсэгэ мүн.


964

Бусад үсөөн сохёошье һаань,

Харюудань хэзээшье бү хорло.

Эхэ эсэгын хүбүүгээ сохихо сагта

Хүбүүн сохингүй, һүгэдэдэг мэтэ мүн.


965

Үйлэдэхэнь бэрхэ агууехэ бодисадвагай ябадалнуудта

Митаран бү үйлэдэ.

Ехэ бодисадванууд бэе, амяа үгэбэшье,

Саглашагүй баясхалангаар ханадаг гээшэ.


966

Хизагаарлашагүй амитанда туһалхын тулада

Эрдэниин дээдэ боди сэдьхэлые үүсхэ.

Тэрэ хадаа гурбан сагай

Илагуугсан бүгэдын ошодог ганса ехэ зам мүн.


967

Гуйранша эдеэн, эд гуйгаашье һаань,

Эхэ эсэгэ мэтэ хүндэлэн үйлэдэ.

Харамаар бэридтэ унадаг тула

Өөрөө тэрээндэ үритэй хүн мэтэ гээшэ.


968

Эдүүдые хойто түрэлдөө абаашахые хүсөө һаа,

Тэдэниие үгэлигэ үгэжэ хадагалан үйлэд.

Үгэлигэ үгэн үгы һанда хадагалаа һаа,

Тэрэ эдые гээһэн мүн гээшэ номнодог.


969

Харам түрэхын сагта

Һангай нирбада тушаажа үгэнэб гэжэ һанажа үгэлигэ үгэ.

Тэрэ ёһон хадаа эдеэн эд бүгэдые

Өөрөө эдижэ шадахын мэргэн арга мүн.


970

Суглаһан хубарагай суглаанай

Ехэ тогоонуудта арюун уһанһаа дээшые шудхан үйлэдэ.

Хойто түрэлдээ тэдэ хубарагууд бүгэдэһөө

Али үргэһэнөө ашагтайнь хамта абаха.


971

Шадаа һаа, үгэлигэ үгэхын сагта

Тэрэнэй харюуда горидон бү үйлэдэ.

Үгөөд харюудань горидодог гээшэ

Гуйраншан ба худалдаашан мэтэ мүн.


972

Адагынь нохойдошье хойто түрэлдөө

Эдеэ унда намда хайрлахаш гэжэ тэрэндэшье үгэлигэ үгэ.

Хүндэ эдээ түрьһэлэнһээ

Нохойдо үгөө һаа, магад абаха.


973

Үгэлигэ хэндэ үгэбэшье,

Бусадта хорлол үгыгөөр үгэ,

Эхэдээ хэды шэнээн энэрхэ болобошье,

Эсэгын мяха отолжо хэн тэжээхэб.


974

Ама абаһан тангариг санваараа

Аминһаашье хайратайгаар сахи.

Бэе ба амяа үгэжэ,

Дээдэ номые сахиха гэжэ номнодог.


975

Үргэлжэ һайн үдэрнүүдтэ

Найман гэшүүһэтэ санваар сахи.

Тэрэ хадаа бусад хэнэйшье үлэ буляалдаха.

Өөрын хойто түрэлэй эдеэн, эд мүн.


976

Тэгүүншэлэн саг сагта маанида

Шэлэн оршохо мэтыешье дахин дахин сахи.

Тэрэшье бусадта үлэ эдигдэхэ

Өөрын хойтын хүнэһэн мүн.


977

Дайсан бүгэдын муунь болоһон

Өөрын урин сэдьхэлые дара.

Тэрэ хадаа дайсан бүгэдые

Нэгэ мүһэн дараһан мэтэ гэжэ мэргэд номнодог.


978

Илангаяа хилэнтэй дайсангуудта

Онсогой хүлисэнгүйе бисалга.

Инаг бололсоһон амараг садандаа хүлисэнгые

бисалгахашье,

Юундэ хэрэггүй байхаб.


979

Буса баһа хүсэ багатай доодошуулда

Өөрөө хүсэтэ мүн болобошье хүлисэнгые бисалга.

Доодошуулай хүсэ ехэтэ хаанда

Хүлисэнэм гэжэ үгүүлбэшье, энеэдэнэй орон гээшэ.


980

Хүлөөрөө магнайень үдьхэлбэшье,

Галзуурһан хүбүүндээ эхэ мэтэ туһала.

Тэрэ хадаа бүхэ зүрхэтэй,

Хүсэн түгэлдэр баатар бодисаданарай ябадал мүн.


981

Хожом үглөө, нүгөөдэр үйлэдэхэ бэзэб гэжэ

Буян бүтээхэеэ бү хойшолуула.

Үглөө, нүгөө үдэр хэзээшгүй дууһахын охорто

Хүнэй наһан барагдаха болохо.


982

Би хадаа наһан залууб гэжэ

Дээдэ ном бүтээхэеэ бү хойшолуул.

Залуу болобошье мүнөө үдэр

Үлэ үхэхын үльгэр ба үнэмшэлгэ бии бэшэнь мүн.


983

Би хадаа хэзээ нэгэ үхэхэб ба

Үхэһэнэй хойно юун болохые үргэлжэ һана.

Энээнһээ үлэмжэ һанаха удха гэхэдэ,

Бэшэ үгы гээшэ.


984

Зүрхэнһөө дээдэ бурханай номуудые бүтээхые хүсөө һаа,

Дайсан үгы ба садан үгы болон яба.

Дээдэ ном ёһошолон бүтээхын сагта

Дайсанһаашье үлүү садан хорлохо олон гээшэ.


985

Буса амитануудыешье

Али шадаха буяндань аргаар оруула.

Тэрэ бүгэдэнэршье

Өөртэш, түрэл түтим бүхэндэ буянай садан болохо.


986

Бусадые абархын хэрэг байгаа һаань,

Өөрынгөө буян үйлэдэлгыешье түр зуура орхи,

Эхэ эсэгэ хада уһанда абтаһаниие хайша хэрэг орхижо,

Жэмэс түүгээ һаа, муушаагдахын орон мүн.


987

Илалгые бусадта үгэхэ ба

Булигдалые өөрын хуби болгон аба.

Мэхэ үгыгөөр тэрэ мэтэ ябадаг

Хэн тэрэ хадаа Илагуугсанай хүбүүн мүн.


988

Бүхэндэ ганса хүбүүниинь мэтэ энэржэ,

Эли үгы ёһоор далдаһаа туһалан үйлэдэ.

Элитэ туһалха болоо һаа, айжа митарха гү, али

Үгы һаа алдарай шалтагаан болохо.


989

Хэрэг үгы тиимэ алгасалаар сагые

Хэзээшье бү үнгэргэ.

Алгасангын агаарта хүн наһаяа бараа һаа,

Үхэхэ дээрээ гэмшэбэшье хожомдоһон мүн.


990

Насада шалиг үгын наадаар

Бүжэгшэн мэтэ бү үйлэдэ.

Хэрэг үгын агаарта наһаяа бараа һаа,

Зуун жэлдэ амидарбашье хэрэгынь юун бэ.


991

Өөрын али мэдэһэн номой удха

Тэрэниие бүтээхэеэ анхаран аба.

Эмэй шастар уншаһан тэдыгээр ханангүй

Үбшэнтэн эмые шүтэдэг мэтэ мүн.


992

Нэгэндэ гү, али ангида – алиниинь мүн гэжэ шэнжэлээ һаа,

Би ба минүүхэй үгы гэжэ бисалга.

Зүүдэнэй амитанай бүжэг мэтэ

Нэрэ тэдыһээ бэшэ үгы гээшэ.


993

Тэрэшэлэн бии бүгэдэшье

Шанараар бүтэһэн үгы гэжэ бисалга.

Уһан доторхи һарын хото мандал мэтэ

Бүхэн үзэгдэһэн аад лэ, шанар үгы мүн.


994

Ном бүгэдын ахуй ёһон –

Тэрэниие шэнжэлэн сэдьхэлдээ бисалга.

Номые дахин дахин бисалгаһаараа

Тодхор бүхэнһөө мултарха болоно.


995

Өөрөө буян юу үйлэдэһэн болобошье,

Тэрэнээ түрэлхитэн бүхэндэ бү һайрха.

Тэдээндэ һайрхаа һаа,

Буяниинь алдар тэдыгээр барагдаха болохо.


996

Буянтай үйлэ хэзээ үйлэдэхын сагта

Тэрэниие дээдэ бодидо зорюула.

Уһанай дуһал далайда ниилэһэн мэтэ,

Тэрэ хэзээшье үлэ барагдаха болоно.


997

Үгы һаа буян үйлэдэһэниие

Амитан бүгэдэдэ харамнангүй зорюула.

Тоолошогүй эхэ болоһон амитанай ашые

Харюулха саг бууһан гээшэ.


998

Буянаа бусадта зорюулаа һаа,

Өөрөө гэмтүүжэб гэжэ бү һэжэглэ.

Хизагаарлашагүй амитанай тулада зорюулаа һаа,

Хизагаар үгы улам арьбажаха.


999

Үшөө баһа хирэ үгы юрөөлые

Дээдэшүүлэй тагаалал ямар соонь таби.

Тэрэ хадаа хуряаһан буянгуудаа али хүсэһөөрөө

Али хүсэһэн хэрэг бүгэдэ хүргэхэ жолоошо мүн.


1000

Тиигээд арюун юрөөл –

Тэдэнииешье үнэн зүрхэнһөө дахин дахин таби.

Юрөөлэй хүсэн ехэ дэлгэрээ һаа,

Хүсэһэншэлэн бүтэхэ болоно.


«Хоёр ёһоной абаха, орхихые үгүүлэгшэ Бэлигэй толиһоо» али буян бүтээхын наймадугаар бүлэг бэлэй.

«Хоёр ёһоной абаха, орхихые үгүүлэгшэ Бэлигэй толиһоо» али энээниие бидэ монгол ганса ударидагша сажа бандидын хоёр һайн номнол тэрэ шастарнуудай хойноһоо дахажа, үни холо сагһаа үзэһэн ба бодоһонуудые нэгэдхэн эблүүлһэн – энээниие энэ зүгэй ороной гэртэн зарим уладуудта удхаар түгэлдэр үгөөр абаха, орхихын дүрсэнүүдые тодоруулан үйлэдэхын тулада уншахые мэдэдэг тоти рабжамба Агваан Лэгшэд умара зүгэй буряад Хэжэнгын хиидтэ бэшэһэн бэлэй.

Эгүүниие ниитэ тобшолоо һаа, бодото һургаалай үгэнүүд мянган шүлэгүүд байгаад, энээниие монгол хэлээр бэшэһэн тэрэнь ехэнхи болохо байгаад, тиигэбэшье монгол бэшэг эсэ мэдэхэ ба түбэд бэшэг тоожо үйлэдэгшэ зарим нэгэнэй хараха, үзэхын тулада түбэд хэлээршье бэшэһэн бэлэй.

Хэмээхэ эгүүниие юртэмсэ ба дээдэ номой хоёр ёһондо айладаха нюдэниинь маша уужам болоһон гэтэлгэгшэ дээдэ лама Агваан Лэгшэд балсанбын гэгээнтэнэй нирваанай дүрэ үзүүлхын үедэ энэ хоёр ёһоной шастар монгол хэлэндэ оршуулха хэрэгтэй гэһэн зарлиг болоһон ёһоор Лама тэрэнэй ашаар амидарһан үшүүхэн шаби Чойдаг хэмээгдэхэ эгээлэй нэгэн түбэдһөө монгол хэлэндэ оршуулһан гэлэй гэбэ. Энээндэ ламын зарлиг гүнзэгы хүшэр ба өөрын оюун маша бүтүүгэй шалтагаанаар энээнэй үгэ, удхын зүйлнүүдтэ эндүүржэ удхыень хазайлгаһан гэм гараһан байгаа һаань, лама бурханай үмэнэ хүлисэл үшэнэм. Хэн мэргэн эгүүниие изагуурай түбэд эхэтэйнь һайсаар жэшэжэ шүүжэ арюудхахыешье үшэнэм.

Эгүүндэ оролдоһон буянай хүсөөр хамаг түрэлхитэн хүмүүнэй ном ба бурханай ном хоёр шатые зэргээрнь дамжажа, хамагые айладагшын ордо харшада үтэр түргэн орохонь болтогой.

Буян болог.


<< гэдэргээ гаршагсаашаа >>