ЯМААНАЙ ШЭНЖЭНҮҮД

Манай гэртээ баридаг ямаанууд зэрлиг ямаанай түрэл. Хада, хабсагайда дүтын зон урдань барижа, гэрэй амитан болгоһон байгаа ёһотой гэжэ һанахаар.

Ямаанай турууниинь хурса, хатуу, хүлынь шанга, бэень хүнгэн. Тиимэһээ тэрэ дэбхэрхэ, собхорходоо ехэ солбон. Хада, хабсагайн шулуу дүүлижэ, набтар хорёогой һургааг дамжажа, эрдэмээ харуулдаг зантай.

Хорёо хадхан зэргэлжэ һууһан хүршынгөө үбһэндэнь ороходоо һэншье гэхэгүй. Тиимэл хадань “Ямаа тэжээһэн хүн хүршэнэрөөрөө хэрэлдэхэ” гэжэ хэлсэдэгынь үнэншье байжа болохо. Хүршэ бүхэн ямаанай харайхагүй үндэр хашаа хорёотой байха бэшэ, өөрыень хаагаад эдеэлүүлхэ гэхэдэ, өөдэлхэгүй, сүлөөдэ дуратай, зайран амитан юм.

Юуб гэхэдэ, “Ямаанай мяхан хиирхэг” гээд, ямаанай мяха эдихэ дурагүй хүнүүд олон дайралдадаг. Үнэн дээрээ хониной мяханда адлирхуу аад, нэгэ бага ягаабтар юм. Өөхэниинь хурса, гэхэтэй хамта тон түргэн зарсашадаг, бүри хүрэшэдэг шэнжэтэй.

Ушар тиимэһээ ямаанай мяха эдиһэнэй удаа хүнэй хүйтэн юумэ уужархёо һаа, тэрэнь хото соонь бетон шэнгеэр зарсаад, үбдэхөөжэ, үхэхэ түрэхын туйлда хүргэдэг. Айлшанайнгаа урда ямаанай мяха табяа һаа, табагаа мэдүүлхэдээ:

– Энэтнай ямаанай мяханбши бы даа, – гэжэ һэргылүүлдэг заншал үнинэй дэлгэрэнхэй.

Ямаан, газараар шэрэмэ гэхээр, томонууд хоёр хүхэтэй, яһала ехэ һү үгэдэг амитан. Ушар тиимэһээ үнеэ худалдажа абажа шадахагүй гү, али үбшэн хүнтэй айл ямаа тэжээдэг заншалтай. Ямаанай һүн үдхэн, хүнэй махабадта тон һайн нүлөө үзүүлдэг, олохон үбшэнүүдтэ эм болодог юм.

Ямаае үдэсэ ехэтэй амитан гэжэ тэмдэглэхэ шухала. Тэрэ жэлдээ хоёр дахин түрэдэг. Олонхи ушарта эхирлэдэг, үнгэрхэдөө гурбаншье эшэгэ түрэхэнь үсөөн бэшэ.

Урдань ямаа үсхэдэгшьегүй айл хонид соогоо хоёр-нэгэн ямаа баридаг байһан юм. Юуб гэхэдэ, ямаан ухаатай, һэргэг, зоримгай амитан. Тиимэ һэн тулань ямаагаа һургажа, эдэ шэнжэнүүдыень хэрэглэдэг болонхой.

Ямаан һүрэг хонин соо ороходоо, хэзээшье хонидһоо түрүүлжэ, дахуулжа, бэлшээриин һайниие бэдэржэ ябадаг. Шабар шабха руу оруулдаггүй, намаг, татуурнуудта хаагдабашье, тэндэһээ һөөргөө бүрин бүтэн гараха аргаяа оложо шададагынь ямаан лэ юм.

"Информ-Полис" һониной гэрэл зурагууд

Тимофей НИМБУЕВ

<< гэдэргээ гаршагсаашаа >>