МОНГОЛ БЭШЭГЭЭР БЭШЭҺЭН НОМ ҺУДАР


Улаанбаатарай бэшэмэл монгол "Ганжуур"

Монгол бэшэгээр бэшэһэн дурасхаалта бэшэгүүдэй тоодо «Чингисэй шулуун» (“Есүнхын шулуун”) (1224-1225 он), дэлхэй ниитын уран зохёолой алтан жасада зохихо һуурияа эзэлһэн «Монголой нюуса тобшоон» (1240 он) зэргэ эрдэнитэ бүтээлнүүд ороно. Энэ бэшэгээр түүхын һурбалжа бэшэг, угай бэшэг, бөөгэй дуудалга дурдалга, бурханай шажанай гурбан һабын зохёол, Гэсэр, Жангар гэхэ мэтэ арадай туули үльгэр зэргэ номууд барлагдажа, бэшэгдэжэ олон монголой дунда тараһан байдаг. Мүн албан бэшэг хүтэлхэдэшье тус бэшэг үргэнөөр хэрэглэгдэдэг байһан юм.

Тиихэдэ арадай дунда дэлгэрһэн һургаал заабари, юрөөл магтаалай ехэнхинь монгол бэшэгээр лэ тэмдэглэдэһэн ааб даа. Жэшээлхэдэ, Номтын Ринченэй «Арадые тэжээхэ аршаанай дуһал», «Һайн номнолто эрдэниин һан субашид», Дэлгэрэй Жимбын «Сагаан лёнхобын баглаа», «Сагаан шүхэртын тайлбари», Галшын Эрдэни-Хайбзанай «Бэлигэй толи»; баһа энэдхэг, түбэд хэлэнһээ оршуулһан «Панчатантра», «Бигармижид», «Шэдитэ хүүр», «Үльгэрэй далай», «Алтан гэрэл», «Саран хүхы» г.м. уран бүтээлнүүд ехэ олон.


Д.Шойнжонова


<< гэдэргээ гаршагсаашаа >>